ABD'de Direksiyonsuz Robotaksiye Federal Onay Çıktı

ABD'nin federal trafik güvenliği kurumu NHTSA (National Highway Traffic Safety Administration), Amazon'un otonom sürüş şirketi Zoox'a, direksiyon simidi, pedal ve yan aynası bulunmayan robotaksi aracıyla ücretli yolcu taşımacılığı yapması için geçici muafiyet verdi. Bu, bu tür özel tasarım bir aracın ABD'de federal motorlu araç güvenlik standartlarından muaf tutularak ticari hizmete girmesinin ilk örneği. Zoox, Las Vegas'ta önümüzdeki ay ücretli yolculuklara başlayacağını açıkladı; California'da ise eyalet düzeyinde ek izinler gerekiyor. Türkiye'de bu tarz bir "araç tasarımı muafiyeti" mekanizması yok; otonom araç düzenlemesi bambaşka bir çerçevede ilerliyor.

Zoox tam olarak neye onay aldı?

InsideEVs'in haberine göre NHTSA, Zoox'a yılda 2.500 adede kadar aracını iki yıl boyunca ticari olarak devreye alma izni veren geçici bir muafiyet tanıdı. Zoox geçen yıl yalnızca gösteri amaçlı sürüşler için benzer bir muafiyet almıştı; şimdi aldığı yeni izin doğrudan ücretli yolcu taşımacılığını kapsıyor. Şirket açıklamasında Las Vegas'ta önümüzdeki ay ücret almaya başlayacağını duyurdu. NHTSA Başkanı Jonathan Morrison açıklamasında, kurumun "inovasyonun önündeki gereksiz engelleri kaldırırken güçlü denetim sağlayarak otonom araç düzenlemesinde dengeli bir yaklaşım" izlediğini belirtti (İngilizceden çevrilmiştir).

Bu araç diğer robotaksilerden nasıl farklı?

Waymo değiştirilmiş Jaguar I-Pace elektrikli araçlarını kullanıyor; Tesla'nın Austin'deki Robotaxi hizmeti ise seri üretim Model Y'lere dayanıyor — ikisi de direksiyon simidi bulunan araçlar. Zoox ise California'da kendi tasarladığı, iki sıra karşılıklı koltuğa sahip, çift yönlü hareket edebilen ve baştan itibaren direksiyonu, pedalı, yan aynası olmayan bir araç üretiyor. InsideEVs'e göre General Motors'un artık kapanmış girişimi Cruise de "Origin" adlı benzer bir shuttle için aynı muafiyeti istemiş ama hiç alamamıştı.

Zürih'teki robotaksi haberiyle karıştırılmamalı

23 Haziran'da bu sitede yayınlanan haberde İsviçre'nin Zürih kentinde WeRide ve Uber ortaklığıyla başlayan robotaksi hizmeti duyurulmuştu; ancak bu iki gelişme birbirinden tamamen farklı. WeRide'ın 17 Haziran 2026 tarihli açıklamasına göre Zürih'teki ticari hizmet bu yıl içinde başlaması planlanıyor ama "düzenleyici onaya tabi" — yani ortaklığın kendisi henüz onaylanmadı. Şirket yalnızca "performans kilometre taşlarına ulaşıldıkça kademeli olarak ölçeklenecek, temel kentsel alanlarda tam sürücüsüz ticari hizmete geçilecek" diyor; başlangıç aşamasının araçta insan gözetimi içerip içermeyeceğine dair açık bir ifade yok. WeRide'ın Zürih'in Furttal bölgesinde sürücüsüz operasyon için İsviçre'nin federal yollar dairesi FEDRO'dan aldığı izin ise Kasım 2025'e dayanıyor — bu, yeni Uber ortaklığından önceki, dar bölgeli ayrı bir izin. Zoox'un ABD'de aldığı onaysa NHTSA'dan; araç baştan itibaren, gösteri sürüşlerinde bile direksiyonsuzdu, şimdi aynı tasarımla doğrudan ücretli hizmete geçiyor. Regülasyon otoritesi de araç tasarımı da tamamen farklı iki olay.

Türkiye'de böyle bir onay mekanizması var mı?

Hayır, en azından bu şekilde değil. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı 1 Aralık 2024'te "Tam Otonom Araçların Otonom Sürüş Sistemine İlişkin Motorlu Araçların Tip Onayı Yönetmeliği"ni yürürlüğe koydu. AB'nin 2022/1426 sayılı tüzüğüne dayanan bu düzenleme M ve N kategorisi araçları kapsıyor; sınırlı alanda taşımacılık, sabit güzergâhlı taşımacılık ve otonom park senaryolarını tanımlıyor. Ancak bu, Zoox'un aldığı türden — aracın direksiyon ve pedal gibi standart güvenlik donanımlarından muaf tutulduğu — bir istisna mekanizması değil; Türkiye'de bir araç yine tip onayı sürecinden geçmek zorunda.

Türkiye'de yerli bir oyuncu var mı?

Var, ama henüz test aşamasında. Ankara merkezli MİA Teknoloji'nin iştiraki Tripy Mobility, 14 Temmuz 2026'da, Çin'de test ettiği SAE Seviye 4 otonom MIFA 7 araçlarını Türkiye'de yol testlerine çıkarmaya hazırlandığını duyurdu; hangi şehirde, hangi tarihte test yapılacağı ve trafiğe açık yollara çıkış için gereken kamu kurumu izinlerinin ne zaman alınacağı henüz açıklanmadı. Şirket ayrıca Londra'da robotaksi işletmeciliği için resmi başvuru yaptı. Türkiye'nin yerli otomobili Togg ise bugün Seviye 2 sürüş destek sistemleriyle sınırlı: T10X'in "yoğun trafik pilotu" özelliği sürücünün ellerini direksiyondan ayırmasına izin veriyor, ama yalnızca 15 km/saat'e kadar yoğun trafikte ve sürücü sorumluluğu devam ediyor. Şirket daha ileri bir otonomi seviyesi için kamuya açık bir takvim paylaşmadı — Zoox'un ulaştığı direksiyonsuz seviyeye şu an için mesafe var.

Sık Sorulan Sorular

Zoox'un robotaksisinde gerçekten direksiyon yok mu? Yok. Araçta direksiyon simidi, pedal ve yan ayna bulunmuyor; iki sıra karşılıklı koltuk var ve araç çift yönlü hareket edebiliyor.

Ücretli yolculuk ne zaman başlıyor? Zoox, Las Vegas'ta önümüzdeki ay ücretli hizmete başlayacağını duyurdu. California'da ek eyalet izinleri (DMV ve Public Utilities Commission) bekleniyor.

Bu, Zürih'teki robotaksi haberiyle aynı olay mı? Hayır. Zürih'teki WeRide-Uber ortaklığı henüz düzenleyici onay bekliyor ve tam sürücüsüz geçiş için tarih verilmedi; WeRide'ın Furttal bölgesindeki mevcut sürücüsüz izni ise Kasım 2025'te, bu ortaklıktan önce alınmıştı. Zoox ise ABD federal düzeyinde, baştan itibaren direksiyonsuz bir aracın doğrudan ücretli hizmete onayını temsil ediyor.

Türkiye'de böyle bir hizmet ne zaman başlar? Belirsiz. Türkiye'nin otonom araç yönetmeliği 2024'ten beri yürürlükte ama ABD'deki gibi bir "güvenlik standardı muafiyeti" yok; yerli girişim Tripy Mobility henüz yol testi aşamasında, tarih verilmedi.