Almanya, Kabinsiz Otonom Kamyona İlk Ruhsatı Verdi: Einride ve Lidl Sürücüsüz Yük Taşımaya Başladı

Almanya'nın karayolu trafiği otoritesi Kraftfahrt-Bundesamt (KBA), İsveçli otonom taşımacılık şirketi Einride'ın kabinsiz -direksiyonu, pedalı ve şoför koltuğu olmayan- elektrikli kamyonuna, bu araç sınıfında ülkede verilen ilk ruhsatı verdi. Einride ile market zinciri Lidl'in 15 Eylül 2026 tarihli ortak açıklamasına göre kamyon, Hessen eyaletindeki Edermünde'de bir Lidl dağıtım merkezi ile mağaza arasında, ne şoför ne de güvenlik görevlisi bulunmadan, kamu yolunda günlük gerçek yük taşımacılığı yapıyor. Haberin asıl konusu aracın kendisinden çok, bir ülkenin böyle bir aracı resmi olarak onaylayabilmiş olması: Türkiye'de de bu tarz bir onayın hukuki temeli, Aralık 2024'ten beri yürürlükte olan bir yönetmelikle zaten var.

KBA'nın verdiği ruhsat tam olarak neyi kapsıyor?

Einride ve Lidl'in ortak basın açıklamasına göre, KBA kabinsiz aracın SAE Seviye 4 otonom sürüş fonksiyonuyla kamuya açık bir yolda günlük operasyonda çalışmasına izin verdi. Şirketler bunu "Almanya'da bu tür bir araca verilen türünün ilk ruhsatı" olarak tanımlıyor. Onay, gerçek yol koşullarında yürütülen kapsamlı bir güvenlik doğrulama sürecinin sonunda çıktı.

Bu tür bir iznin hukuki temeli de kayıtlı: KBA'nın verdiği ruhsatlar, Almanya'nın AFGBV yönetmeliğine (Autonome-Fahrzeuge-Genehmigungs-und-Betriebs-Verordnung) dayanıyor. Bu yönetmelik, üreticiye ve araç sahibine ek olarak "Teknik Gözetim" (Technische Aufsicht) adı verilen, yasada ayrı bir madde ile tanımlanmış üçüncü bir role de yükümlülük yüklüyor; yani araçta kimse olmasa da, aracı gerektiğinde devreye girip müdahale edebilecek bir gözetim sorumluluğu kanunen zorunlu. Yönetmelik bu gözetimin fiziksel olarak nerede konumlanacağına dair teknik şartlar da içeriyor; bu projede somut olarak nasıl uygulandığı ise şirketlerin açıklamalarında yer almıyor.

Kamyon nerede, ne iş yapıyor?

Araç, Lidl'in Edermünde'deki (Kassel yakını, Hessen) yerel dağıtım merkezinden aldığı yükü doğrudan bir Lidl mağazasına taşıyor. Lidl'in kendi basın odasında yayımladığı açıklamaya göre, tek parça (kabinsiz) araç 15 Euro-palet kapasiteli, günde en fazla üç sefer yapıyor ve dört aylık proje süresi boyunca 3.000'den fazla palet taşımayı hedefliyor. Lidl bu hattı, ilerleyen aşamada çok duraklı bir "milkrun" modeline genişletmeyi planlıyor.

"İlk" iddiası ne kadar doğru?

Şirketlerin açıklaması dünya çapında değil, Almanya'da bu araç sınıfında ilk olduğunu söylüyor; bunun ötesindeki üstünlük iddiaları (ör. dünyada ilk) basın bülteninde yok. KBA'nın kendi resmi internet sitesindeki basın açıklamaları listesinde konuyla ilgili ayrı bir duyuru bulunmuyor — yani "ilk ruhsat" bilgisi şu an için yalnızca Einride ve Lidl'in ağzından çıkıyor, bağımsız bir KBA teyidi yok.

Türkiye'de böyle bir aracın önü mevzuaten açık mı?

Evet, kısmen. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın 1 Aralık 2024'te Resmî Gazete'de (Sayı 32739) yayımladığı "Tam Otonom Araçların Otonom Sürüş Sistemine İlişkin Motorlu Araçların Tip Onayı Hakkında Yönetmelik" (AB/2022/1426 karşılığı), M ve N kategorisi -yani kamyon dahil- tam otonom araçların otonom sürüş sistemi için tip onayını düzenliyor. Yönetmeliğin kapsadığı üç kullanım biçiminden biri tam olarak Einride'ınkine benziyor: "belirlenmiş bir alanda insan veya mal taşımacılığı için tasarlanmış tam otonom araçlar." Yani Türkiye'de bir kamyonun kabinsiz ve otonom sürüş sistemiyle tip onayı alabilmesinin hukuki zemini iki yıldan uzun süredir var.

Ancak bu bir çerçeve yönetmeliği; tip onayı, aracın kamu yolunda fiilen çalışabilmesi için gereken tek adım değil. Bu araştırmada, söz konusu yönetmelik kapsamında onay almış, kabinsiz ve sürücüsüz bir ticari aracın Türkiye'de bugüne kadar kamuya açık yolda çalıştığına dair bir kayda rastlamadık.

Avrupa'da sürücüsüz araç mevzuatı yalnız kamyonla sınırlı değil

Almanya'daki bu adım, kıtada süren daha geniş bir mevzuat hareketliliğinin parçası. Aynı ay içinde İsviçre, Zürih Havalimanı'nda Seviye 4 sürücüsüz yolcu shuttle'ını devreye almıştı; orada da onay süreci ayrı bir düzenleyici hattan yürüdü. Stellantis ise Hannover'deki IAA Transportation'da BOW adlı şoförsüz teslimat konseptini tanıttı, ancak bu henüz kamu yolunda ruhsatlı bir operasyon değil, bir konsept aşamasında. Einride-Lidl örneğini farklı kılan, aracın konsept veya pilot değil, ruhsatlı ve gerçek yük taşıyan bir ticari operasyon olması. OtoPusula'nın elektrikli araç kategorisinde bu tür şarj ve elektrikli ticari araç gelişmelerini ayrıca takip ediyoruz.

Sık Sorulan Sorular

Kamyonda gerçekten hiç kimse yok mu? Araçta ne şoför ne de bir güvenlik operatörü var — Einride bunu doğrudan söylüyor. Ancak bu, operasyonun tamamen gözetimsiz olduğu anlamına gelmiyor: Almanya'nın AFGBV yönetmeliği, bu tür araçlar için aracı gerektiğinde devreye girip müdahale edebilecek bir "Teknik Gözetim" (Technische Aufsicht) rolünü yasal zorunluluk sayıyor. Şirketler bu gözetimin bu proje özelinde somut olarak nasıl kurulduğunu ayrıntılandırmıyor.

Bu, dünyada bir ilk mi? Hayır, şirketlerin kendi ifadesiyle bu, Almanya'da kabinsiz bir araca verilen türünün ilk ruhsatı. Dünya çapında bir "ilk" iddiası basın açıklamasında yer almıyor.

Kamyon ne kadar yük taşıyor? Lidl'e göre araç 15 Euro-palet kapasiteli, günde en fazla üç sefer yapıyor ve dört aylık proje süresinde 3.000'den fazla palet taşınması hedefleniyor.

Türkiye'de böyle bir kamyon yollara çıkabilir mi? Tip onayı için hukuki zemin Aralık 2024'ten beri var (AB/2022/1426 karşılığı yönetmelik), ama bunu fiilen uygulayan bir örneğe bu araştırmada rastlanmadı; ayrıca aracın trafiğe çıkış izni ayrı bir süreç olabilir.

Proje ne kadar sürecek? Lidl'in açıklamasına göre proje dört ay sürüyor. İkincil kaynaklarda geçen "Şubat 2027'ye kadar" tarihini Einride veya Lidl'in kendi açıklamalarında bulamadık.