Engelli ÖTV Muafiyeti 2026: Şartlar, Sınır ve Süreç

Engelliler için ÖTV'siz araç hakkından 2026'da üç grup yararlanabiliyor: engellilik oranı %90 ve üzeri olanlar (tekerlekli sandalye veya sedye kullananlar için ayrı bir yol dâhil), aracı kullanabilmek için pedal veya vites koluna özel tertibat yaptırması gerekenler ve 22 Nisan 2026'dan bu yana ortopedik engel oranı %40 ve üzeri olup bu yüzden sürücü belgesi alamayanlar. Otomobilde ÖTV ve diğer tüm vergiler dâhil bedel 2.873.900 TL'nin altında kalmalı (1 Ocak 2026'dan beri geçerli), aracın yerli katkı oranı en az %40 olmalı. Hak on yılda bir kullanılır; araç beş yıl dolmadan hak sahibi olmayan birine satılırsa ÖTV ödenir.

Aşağıdaki her kural, Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun (4760) 7. ve 15. maddeleri ile Gelir İdaresi'nin ÖTV (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği'nin 24 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte olan metnine dayanıyor.

Kimler ÖTV'siz araç alabilir?

Kanun istisnayı, şartları birbirinden farklı dört yoldan tanıyor; bunların ikisi %90 ve üzeri engellilere ait. %90 ve üzeri engellilerde aracın tertibatlı olması ya da engellinin aracı bizzat sürmesi aranmıyor. Tertibat grubunda belli bir engellilik oranı aranmıyor ama tertibat ve uygun ehliyet şart. Yeni ortopedik grupta ise ehliyet alınamaması şartın kendisi.

Grup	Dayanak	Temel şart	Aracı kimin sürdüğü
Engellilik oranı %90 ve üzeri	4760 md. 7/2-(a), tebliğ II/C/1.2.1	%90 ve üzeri engellilik sağlık kurulu raporu (18 yaş altı için ÇÖZGER)	Tertibat ve bizzat kullanma şartı yok
%90 ve üzeri, tekerlekli sandalye veya sedye kullanan	4760 md. 7/2-(b), tebliğ II/C/1.2.2	Aracı bizzat kullanamayacağını ve sürekli tekerlekli sandalye/sedye gerektiğini gösteren rapor, araçta buna uygun tadilat	Engelli sürmez; araç ona uygun tadil edilir
Pedal veya vites kolunda özel tertibat gereken engelliler	4760 md. 7/2-(c), tebliğ II/C/1.3.1	Rapor + hareket ettirici aksamda özel tertibat + tertibat kodlu ehliyet	Engelli bizzat kullanır
Ortopedik engel oranı %40 ve üzeri, bu nedenle ehliyet alamayanlar	4760 md. 7/2-(c), tebliğ II/C/1.3.2 (22 Nisan 2026'dan beri)	Ortopedik engel oranı %40+ ve ehliyet alamayacağı değerlendirmesi	Engelli süremez; araç onun istifadesine sunulur

Tertibat grubunda tebliğ açıkça şöyle diyor: "Engellilik derecesi %90'ın altında olanlarda, aranan şartları haiz olmak koşuluyla belli bir engellilik derecesine sahip olunması şartı aranmaz." Yani oran düşük olsa da bu yoldan yararlanılabilir; yeter ki engel, pedal veya vites kolunda tadilatı gerektirsin.

Bedel sınırı ne kadar, hangi araçlar kapsamda?

Otomobilde (gümrük tarifesinde 87.03) sınır, hesaplanması gereken ÖTV ve diğer her türlü vergiler dâhil bedel üzerinden konuyor ve 1 Ocak 2026'dan beri 2.873.900 TL. Motor hacmine bakılmıyor. Van, kamyonet gibi eşya taşımaya mahsus araçlarda (87.04) fiyat sınırı yok, motor hacmi 2.800 cm³'ü geçmemeli. Motosiklette (87.11) motor hacmine bakılmıyor.

Tutar, 31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 sayılı (5. Mükerrer) Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğle 2.290.200 TL'den 2.873.900 TL'ye çıkarıldı. Kanun bu sınırın her yıl yeniden değerleme oranında artırılmasını ve 100 lirayı aşmayan kesirlerin atılmasını emrediyor; yani rakam her yılbaşında değişebilir. 2027'de araç alacaksanız yeni yılın tutarına bakın.

Burada pahalıya patlayabilecek bir yanlış anlama var: sınır aracın ÖTV'siz fiyatına değil, ÖTV dâhil liste fiyatına bakıyor. ÖTV dâhil fiyatı 2.900.000 TL olan bir otomobil, ÖTV düşüldüğünde çok daha ucuza gelecek olsa bile kapsam dışı kalır. Fiyat, ÖTV dilim sınırlarına göre sıçrayabildiği için bir donanım farkı bile aracı sınırın üstüne itebilir; bu sıçramanın mantığını elektrikli otomobillerde ÖTV eşiği yazımızda örnekle anlattık.

Küçük bir ifade farkına da dikkat: Kanun "2.873.900 TL'yi aşanlar hariç" diyor, tebliğ ise "2.873.900 TL'nin altında olan" diyor. Fiyat tam sınıra denk geliyorsa işlemden önce vergi dairesine sorun.

Tekerlekli sandalye grubunda (7/2-b) kural farklı: bu yol yalnız panelvan, kombi gibi hem yük hem yolcu taşıyabilen çok amaçlı araçlar ile sürücü dâhil 9 kişilik araçlar için açık. Sürücü dâhil 8 kişiye kadar binek otomobiller, 2.800 cm³ üstü motorlar ve bütün tekerleklerden çekişli araçlar bu yoldan alınamıyor.

Yerli katkı şartı ne demek, model uygun mu nasıl anlaşılır?

Kanun istisnayı "yerli katkı oranı en az %20 olan" araçlarla sınırlıyor; bu oran 27 Aralık 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 9321 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile %40 olarak belirlendi. Tebliğe göre oranın tespitinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın yayımladığı güncel motorlu araçlar yerli katkı oranı beyanları esas alınıyor.

Otomotivde bu hesaplama bir süre durdu: 7 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Yerli Malı Tebliği değişikliği, otomotiv sektöründe nihai ürünün yerli katkı oranı hesaplamasında tebliğ hükümlerinin 1 Temmuz 2026'ya kadar uygulanmayacağını söylüyordu. Bu süre doldu; o dönemde listeye giren bazı modellerin artık kapsam dışı kaldığını 30 Temmuz tarihli haberimizde anlattık.

Pratik öneri: model listesi değişebildiği için sözleşme imzalamadan önce satıcıdan aracın beyan edilen yerli katkı oranını yazılı isteyin. Tebliğ, satıcının beyan ettiği oranın %40'ın altında çıkması hâlinde sorumluluğu motorlu araç ticareti yapana yüklüyor; yine de sonradan uğraşmamak için bilgiyi baştan netleştirmek sizin yararınıza.

Hangi sağlık raporu isteniyor, rapordaki cümle neden önemli?

Temel belge, 20 Şubat 2019'da yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik çerçevesinde yetkili hastaneden alınan engellilik sağlık kurulu raporu. 18 yaşından küçükler %90 grubunda "7" özel gereksinim kodu ve "Özel koşul gereksinimi vardır (ÖKGV)" bilgisini içeren ÇÖZGER ile başvurabiliyor. Vergi dairesi raporun geçerli ve kişinin en son tarihli raporu olduğunu Sağlık Bakanlığı sisteminden kontrol ediyor.

Raporun rakamı kadar içindeki değerlendirme cümlesi de belirleyici:

Tertibat grubunda 20 Şubat 2019'dan sonra düzenlenen raporda "Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir" değerlendirmesinin bulunması şart. Tebliğ, "Özel tertibatlı araç kullanabilir" ya da "Otomatik vitesli araç kullanabilir" gibi zorunluluk değil tercih bildiren ifadelere dayanarak işlem yapılmayacağını açıkça yazıyor.
Ortopedik %40 grubunda raporda ortopedik engel oranının %40 ve üzerinde olduğu ve kişinin bu engel nedeniyle sürücü belgesi alamayacağı değerlendirmesi yer almalı. Ehliyet değerlendirmesi raporda yoksa, bu değerlendirmeyi içeren "sürücü adayları ve sürücüler için sağlık raporu" ayrıca verilebiliyor.
Başka engeli de olanlarda oran olarak raporun genel toplamına değil, ortopedik engel teşhisinin karşısındaki orana bakılıyor. Her biri %40'ın altında birden fazla ortopedik engel varsa, oranlar yönetmelikteki hesaplama yöntemiyle toplanıyor.
Süreli raporlarda raporun bitmesine en az altı ay kalmış olmalı. Süresiz raporda tarih sınırı yok.

Rapor elinize geçtiğinde galeriye gitmeden önce bu cümlelere bakın. Vergi dairesi raporu, fatura kesilip beyanname verildikten sonra inceliyor; eksik bir değerlendirmeyi baştan görmek, işlemin sonradan takılmasını önler.

Özel tertibat ve ehliyet şartı nasıl işliyor?

Tertibat grubunda "hareket ettirici aksam" dört parça sayılıyor: debriyaj, fren, gaz pedalları ve vites kolu. Tertibatın bu parçalardan birinde sabitlenmiş olması, ilk iktisaptan önce, yani aracın size ilk satışından önce yapılması ve engelinizle uyumlu olması gerekiyor.

Tebliğe göre direksiyona topuz takılması, sinyal, silecek, korna ya da kontağın diğer tarafa alınması tertibat sayılmıyor. Otomatik vites de tek başına yeterli değil: sağ ayağı ampute biri fren ve gaz pedalında tertibat olmadan otomatik araç da kullanamaz, dolayısıyla tertibat yine gerekir. Buna karşılık yalnız vites kolu veya debriyaj nedeniyle manuel araç kullanamayan ve fren-gaz tarafında başka tertibat gerektirmeyen biri için otomatik vitesli araç özel tertibatlı sayılıyor.

Tertibat yapıldıktan sonra yetkili bir makine mühendisinin düzenlediği ve Türk Standartları Enstitüsü'nün onayladığı teknik belge alınıyor. Otomatik vitesin tertibat sayıldığı durumda teknik belge yerine aracın otomatik vitesli olduğunu gösteren uygunluk belgesi veriliyor.

Ehliyet tarafında 1 Ocak 2016'dan önce alınan H sınıfı belgelerin geçerliliği 31 Aralık 2020'de bitti. Bugün aranan, tertibat kodlarını içeren A, A1, A2, B, B1, BE veya M sınıfı sürücü belgesi. Kodlar tek başına yetmiyor; vergi dairesi ehliyetteki kodların rapordaki engel durumuyla uyuşup uyuşmadığına bakıyor, uyuşmazsa istisna uygulanmıyor.

Galeride süreç adım adım nasıl ilerler?

Tebliğe göre istisnayı siz değil, aracı satan motorlu araç ticareti yapan kişi (yetkili bayi veya galeri) uygular; vergi dairesi de sonradan denetler. Sıralama şöyle:

Hak kontrolü: Satıcı, daha önce bu istisnadan yararlanıp yararlanmadığınızı ve yararlandıysanız on yıl geçip geçmediğini Gelir İdaresi'nin "Engellilik İstisnası Bilgileri" sorgulamasından T.C. kimlik numaranızla kontrol edebiliyor.
Araç seçimi: ÖTV dâhil bedel 2.873.900 TL'nin altında, yerli katkı oranı en az %40 olan model.
Tertibat (yalnız tertibat grubunda): Faturadan önce tertibat yaptırılır, teknik belge alınır.
Belgelerin satıcıya verilmesi: Rapor ve tertibat grubundaysanız ehliyet. Elektronik ortamda teyit edilemeyen raporun aslı veya noter onaylı örneği istenir.
ÖTV'siz fatura: Satıcı ÖTV'yi fatura bedeline eklemez, ancak faturaya "ÖTV Kanununun 7/2 Maddesi Kapsamında Hesaplanıp Fatura Bedeline Dâhil Edilmeyen ÖTV Tutarı ................ TL'dir." şerhini yazar. Faturada bu şerhi görün; ne kadar vergi avantajı kullandığınız burada yazar.
Beyanname ve dilekçe: Satıcı 2A numaralı ÖTV beyannamesini verir, ertesi günün mesai bitimine kadar belgelerinizi dilekçe ekinde vergi dairesine teslim eder.
ÖTV Ödeme Belgesi: Vergi dairesi raporu ve şartları doğrular, istisnanın uygulandığını gösteren belgeyi satıcıya verir.
Tescil: Kayıt ve tescil, faturada ve ÖTV Ödeme Belgesi'nde alıcı olarak gösterilen kişinin engelli hak sahibi olduğu tespit edildikten sonra yapılır. Araç engellinin adına tescil edilir.

Bir uyarı: araç engelli adına alınıp tescil edilmeden önce engelli vefat ederse istisnadan yararlanılamıyor; araç iade edilmezse mirasçılar tescilden önce ÖTV'yi beyan edip ödüyor.

ÖTV'siz alınan araç beş yıl dolmadan satılırsa ne olur?

Satış yasak değil, ama beş yıl dolmadan satışın vergisel bir bedeli var. Kanunun 15. maddesi, istisnadan yararlananların bu araçları "5 yıldan fazla kullanarak elden çıkarmaları durumunda" ÖTV aranmayacağını söylüyor. Beş yıl dolmadan istisnadan yararlanamayan birine satış veya devirde ÖTV doğuyor.

Bu ÖTV'yi alıcı öder: aracın ilk alışındaki matrah ve alıcı adına tescil tarihindeki oran üzerinden 2A beyannamesi verilir, vergi tescilden önce ve aynı gün ödenir. Bu yüzden ikinci elde, engelli istisnasıyla alınmış ve beş yılını doldurmamış bir araç alacaksanız, fiyat pazarlığına bu vergiyi de katın.

Beş yıl kuralının istisnaları da tebliğde yazılı:

Başka bir hak sahibi engelliye satış: ÖTV aranmaz; %90 ve üzeri ile %90 altı gruplar arasında satış da buna engel değil. Ancak alıcı engelli son on yıl içinde bu haktan zaten yararlandıysa, ÖTV'yi o öder.
Miras: Araç mirasçılara geçerken ÖTV alınmaz; mirasçılar aracı ilk alıştan itibaren beş yıl dolmadan hak sahibi olmayan birine satarsa ÖTV doğar.
Beş yıldan sonra satış: ÖTV aranmaz, fakat bu satış on yıl dolmadan size yeni bir ÖTV'siz alım hakkı açmaz. Beş yıl dolmadan ÖTV'yi ödeyip satmak da on yıllık bekleme süresini kısaltmaz.

Süre	Ne anlama geliyor	Dayanak
5 yıl	Bu süre dolmadan hak sahibi olmayana satışta alıcı ÖTV öder	4760 md. 15/2-a
10 yıl	İstisnadan yeniden yararlanma aralığı	4760 md. 7/2 (27 Aralık 2024'ten beri; önce 5 yıldı)
10 yıl içinde hurda	Deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu hurdaya çıkan araç yerine yeni ÖTV'siz alım	4760 md. 7/2-(d), tebliğ II/C/1.4
6 ay	Süreli raporda bitişe kalması gereken en kısa süre	Tebliğ II/C/1.5

On yıl dolduğunda eldeki aracı satmadan da yeni bir araç için istisnadan yararlanılabiliyor. Ayıplı mal kapsamında iade edilen aracın yerine aynı nitelikte yeni araç alınırsa istisna yeni araca da uygulanıyor ve on yıl yeni alış tarihinden başlıyor.

Aracı kim kullanabilir, istisna hangi durumda bozulur?

Tebliğe göre araç engelli tarafından bizzat kullanılmalı; engellinin kullanması mümkün değilse sürekli olarak onun istifadesine sunulmalı. Ehliyet alamayan ortopedik grupta olduğu gibi engellinin aracı süremediği durumlarda aracı bir yakının sürmesi bu kurala aykırı değil; belirleyici olan, aracın sürekli olarak engellinin istifadesinde olması. %90 ve üzeri grupta ise tebliğ, engellinin aracı bizzat kullanması şartını zaten aramıyor.

Zorunlu sebepler dışında bu şartın çiğnendiği ya da tertibatın sonradan söküldüğü tespit edilirse, ödenmeyen ÖTV vergi ziyaı cezası ve gecikme faiziyle birlikte engelliden isteniyor. Tebliğ, bu tespitin ilk alıştan itibaren beş yıl geçtikten sonra yapılması hâlinde işlem yapılmayacağını da belirtiyor.

Engelli adına alınıp başkası tarafından fiilen kendi işi için kullanılan, yani muvazaalı alımlarda sorumluluk daha ağır: vergi, ceza ve faiz; adına araç alınan engelliden, aracı fiilen kullanandan ve durumdan haberdar olması şartıyla satıcıdan birlikte (müştereken ve müteselsilen) aranıyor. Engelli bir yakının adına araç alıp aracı kendi işinizde kullanma planı tam olarak bu riski taşır.

2026'da ne değişti, eski bilgiler neden yanıltıcı?

Bu alanda kurallar son iki yılda birkaç kez değişti. Eski tarihli bir yazı okuyorsanız şu tarihçeyle karşılaştırın:

27 Aralık 2024: Yeniden yararlanma süresi beş yıldan on yıla çıktı, %40 yerli katkı şartı geldi. Beş yıllık satış kuralı değişmedi.
22 Nisan 2025: Anayasa Mahkemesi, kanunun tertibat grubunu düzenleyen 7/2-(c) bendini iptal etti.
1 Ocak 2026: Otomobil bedel sınırı 2.873.900 TL oldu.
7 Şubat - 1 Temmuz 2026: Yerli Malı Tebliği'nin otomotivde yerli katkı oranı hesaplamasına ilişkin hükümleri uygulanmadı; süre 1 Temmuz'da doldu.
17 Nisan 2026: 7577 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle 7/2-(c) bendi yeniden yazıldı; tertibat grubuna ek olarak ortopedik engelliliği %40 ve üzeri olup bu nedenle ehliyet alamayanlar kapsama girdi. Madde yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.
22 Nisan 2026: 33232 sayılı Resmî Gazete'deki Seri No 17 tebliğ, yeni grubun uygulama usulünü (II/C/1.3.2) belirledi.

ÖTV'nin fiyatın içinde nasıl hesaplandığını ve MTV ile ilişkisini ayrıca merak ediyorsanız ÖTV ve MTV hesaplama rehberimize bakabilirsiniz. Kendi durumunuza özgü bir tereddüt varsa, işlemden önce vergi dairesine veya Gelir İdaresi'ne danışın.

Sık Sorulan Sorular

ÖTV'siz araç için engel oranı en az kaç olmalı? Gruba göre değişir. %90 ve üzeri engellilerde tertibat şartı yoktur. Pedal veya vites kolunda tertibat gerekiyorsa belli bir oran aranmaz. Ehliyet alamayan ortopedik engellilerde ortopedik engel oranı en az %40 olmalıdır.

2026'da ÖTV'siz alınabilecek otomobilin üst fiyatı ne kadar? ÖTV ve diğer tüm vergiler dâhil 2.873.900 TL'nin altında olmalı. Tutar 1 Ocak 2026'dan beri geçerli ve her yıl yeniden değerleme oranıyla güncelleniyor.

Engelli yakınım ehliyet alamıyorsa aracı ben kullanabilir miyim? %90 ve üzeri grupta ve ortopedik %40 grubunda araç, engellinin sürekli istifadesine sunulmak şartıyla bir yakını tarafından kullanılabilir. Aracın engellinin yararına kullanılmadığı tespit edilirse ÖTV cezasıyla birlikte istenir.

Aracı beş yıl dolmadan satarsam ne olur? Alıcı hak sahibi bir engelli değilse, alıcı tescilden önce ÖTV'yi beyan edip öder. Başka bir hak sahibi engelliye satışta ÖTV aranmaz.

Motosiklet de ÖTV'siz alınabilir mi? Evet. 87.11 pozisyonundaki motosikletler; %90 ve üzeri (tadilat aranmayan), tertibat ve ortopedik %40 gruplarında motor hacmine bakılmaksızın kapsamda. Tekerlekli sandalye/sedye yolu ise motosikleti kapsamıyor. Tertibat grubunda aynı tertibat ve ehliyet şartları motosiklet için de aranıyor.

H sınıfı ehliyetim var, yeterli mi? 1 Ocak 2016'dan önce alınan H sınıfı belgelerin geçerliliği 31 Aralık 2020'de sona erdi. Bugün tertibat kodlarını içeren A, A1, A2, B, B1, BE veya M sınıfı belge aranıyor.