Arıza Kodu Cihazda Farklı Görünüyorsa: Sondaki -15, Harfsiz 80021B ve 6 Haneli Kod Nasıl Okunur?

Cihazın ekranındaki kodu sitede ya da kılavuzda aynı biçimde bulamıyorsan önce ana kodu ayır. Kod bir harfle (P, B, C, U) başlıyorsa ana kod ilk beş karakterdir; ardından gelen iki hane, tireyle, bitişik ya da iki nokta üst üsteyle yazılmış olsun, ektir. Kodda harf yoksa ve altı haneliyse kod, harfli kodun sayısal yazımı olabilir; o zaman harf ilk hanenin içinde saklıdır: 80021B, B0002 kodunun 1B ekli hâlidir; C00188 ise bir C kodu değil, U0001-88'dir. Ana kodu bulup arattıktan sonra eki bir kenara atma: ana kod arızanın hangi parçada ya da devrede olduğunu, ek ise arızanın türünü söyler.

Cihazdaki kodun hangi kısmı ana kod, hangi kısmı ek?

Harfle başlayan bir kodda ana kod ilk beş karakterdir: bir harf ve dört hane. Ondan sonra ne geliyorsa ana koda eklenmiş ektir. Hangi biçimle karşı karşıya olduğunu en hızlı, karakterleri sayarak anlarsın:

Bitişik yazılan altı haneli biçimin ve iki nokta üst üsteli yazımın aynı kod olduğunu, üretici bültenlerindeki örneklerle U0140 rehberimizin sık sorulan sorularında gösterdik. Bu rehber, oradan sonrasını anlatıyor: harfsiz kodun çevrilmesi ve ekin nasıl okunacağı.

Altı haneli bitişik kodu (U010100) ararken de ilk beş karakteri, yani U0101'i ara. U0101 şanzıman kontrol modülü ile iletişim kaybını anlatır; sondaki 00 ise ana kodun ötesinde ek bilgi olmadığını söyler.

Harfsiz kod (80021B gibi) nasıl çevrilir?

Harfsiz altı haneli kod, harfli kodun sayısal yazımı olabilir. Bu yazımı en açık biçimde, ABD Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi'nin (NHTSA) 2012 tarihli PE12-017 numaralı soruşturma dosyasındaki bir elektrikli direksiyon modülünün teşhis belgesi gösteriyor. Belgedeki kod tablosunda iki ayrı sütun var: "DTC (Hex)" sütununda harfsiz yazım, "DTC (display)" sütununda aynı kodun ekranda görünen hâli. Örneğin 0xC00188 satırının karşısında U0001-88, 0x9D2368 satırının karşısında B1D23-68 yazıyor. Belgenin her kod için ayrılmış sayfalarında da kod numarası ("DTC Number") bu sayısal biçimde, ekran hâli parantez içinde yazılı: 0x07AE09 (P07AE-09 ). Baştaki 0x, sayının on altılık (hex) sistemde yazıldığını gösteren işarettir, kodun parçası değildir.

Belgedeki satırların hepsi aynı düzeni izliyor: harfsiz kodun ilk hanesi, hem harfi hem de ana kodun ilk rakamını taşıyor. Kalan üç hane ana kodun devamı, son iki hane ise ek.

Belgede her ilk hane için örnek yok; 0, 5, 6, 9, C, E ve F ile başlayan satırlar var. Tablonun geri kalanı, bu satırların izlediği düzenin devamıdır.

80021B üzerinden çeviri dört adımdır:

1. İlk haneyi tablodan çevir: 8 → B0.
2. Sonraki üç haneyi olduğu gibi ekle: 002 → ana kod B0002.
3. Son iki hane ektir: 1B. Sitenin ek sözlüğüne göre 1B, devre direncinin eşiğin üstünde olduğunu söyler (aşağıdaki ek tablosunda kaynağıyla).
4. Tireli yazımı B0002-1B olur. Sitede ve kılavuzda ana kodu, yani B0002'yi ara.

Yöntemi belgedeki bir satırla sınayabilirsin: C00188'de ilk hane C, yani U0; ardından 001 gelince ana kod U0001, son iki hane 88. Belgenin sağ sütununda da tam olarak U0001-88 yazıyor.

Bir sınırı bil: bu çeviri, harfli kodun sayısal hâli için geçerlidir. Çevirdiğin ana kodun tanımı, cihazın yazdığı açıklamayla aynı parçayı ya da devreyi anlatmıyorsa çeviriye güvenme.

U0001 yüksek hızlı CAN veri hattı arızasını anlatır; sondaki 88 ise belgede "Bus off" diye tanımlanmış, yani veri yolunun devre dışı kalması. Bu durumu CAN veri yolu kapanması rehberimizde ayrıca anlattık. B0002 ise sürücü hava yastığı 2. kademe ateşleme devresi arızasıdır; bu kod okunduğunda ne olacağını hava yastığı arıza kodları rehberimizde bulabilirsin.

Harfsiz kod C ile başlıyorsa şasi kodu mu?

Hayır. On altılık sistemde A, B, C, D, E ve F birer rakamdır. Altı haneli harfsiz bir kodun başındaki C "şasi" demek değildir; yukarıdaki tabloya göre U0 demektir. Belgedeki örnek tam bunu gösteriyor: C00188, C0018 diye bir şasi kodu değil, U0001-88'dir.

Ayırt etmenin yolu yine uzunluk. Harfli bir kodda ana kod beş karakterdir; ekiyle birlikte, tireyi ya da iki noktayı saymazsan yedi karakter olur. Altı karakterlik bir dizi harfli biçime uymaz; harfsiz biçimdir ve ilk hanesi tablodan çevrilir. Cihaz kodun yanına bir açıklama da yazıyorsa çeviriyi onunla sına: C00188'in yanında bir veri hattından söz ediliyorsa çevirin tutuyor demektir.

Sondaki ek ne anlatır, neden atlanmamalı?

Ek, ana kodun anlamını değiştirmez; aynı parça ya da devre için arızanın hangi türde yakalandığını söyler. Ekin genel mantığını ve -00 ile -64'ün ne demek olduğunu U0401-U0402 rehberimizde anlattık. Burada önemli olan şu: ek, aynı ana kodun altında ayrı kayıtlar açar.

PE12-017'deki direksiyon modülü bunu açıkça gösteriyor. "Steering Shaft Torque Sensor 1" (direksiyon mili tork sensörü 1) için üç ayrı kayıt tanımlı: C200B-2F sinyal düzensiz, C200B-61 sinyal hesaplama hatası, C200B-62 sinyal karşılaştırma hatası. Direksiyon açısı sensörü için de hem C1B00-2F hem C1B00-62 var. Ana kod aynı; ekler, modülün o sensörde neyi yanlış bulduğunu birbirinden ayırıyor.

Ekin tanımı, ustaya arızanın türü hakkında ayrı bilgi verir. -15'in tanımı (devre aküye kısa devre veya açık) doğrudan devreyi anlatır. Aşağıdaki tabloda andığımız 1B ekli FCA vakası, devreyi anlatan bir eke somut bir örnek: koltuk ısıtıcısı sensöründe devre direnci eşiğin üstünde çıkınca onarım yolu, devrenin modülden koltuğa kadar test edilmesi ve gerekirse kablo ek yerinin temizlenip onarılması olarak yazılmış. -62'nin tanımı ise iki ya da daha fazla girdinin mantıksal olarak birbirini tutmadığını söyler. Ekranın fotoğrafını ustana eksiksiz götürmenin nedeni bu.

NHTSA arşivindeki belgelerde birebir gördüğümüz ekler ve sitenin ek sözlüğündeki karşılıkları:

-15 satırları PE22-008 tarama çıktısından, -1B satırı FCA'nın 2020 tarihli bir STAR teknik yayınından (S2008000145 numaralı vaka, yolcu koltuğu ısıtıcısı sensör devresi), diğerleri PE12-017'den. P, B ve C kodlarının sayfalarındaki ek kutusu bunlara ek olarak, genel standarda göre -11 (devre şaseye kısa devre), -12 (devre aküye (+) kısa devre), -13 (devre açık (kopuk)) ve -14 (devre şaseye kısa devre veya açık) gibi devre eklerini de listeler. Eklerin anlamı da genel standarda göredir; aracının servis bilgisi farklı bir tanım veriyorsa geçerli olan odur.

Açıklama tireyle bitiyorsa ne demek?

NHTSA'nın PE22-008 numaralı soruşturma dosyasındaki bir FCA tarama çıktısı (taramalar Şubat 2022'de yapılmış) bu düzeni satır satır gösteriyor. Kodlar şöyle yazılmış: önce kod ve ek, sonra ana tanım, bir tire, ardından ekin anlamı. "B2335-15 Horn Control-Circuit Short to Battery or Open" satırında "Horn Control" (korna kontrolü) ana tanım; tireden sonraki "Circuit Short to Battery or Open" ise -15 ekinin anlamı, yani devre aküye kısa devre veya açık.

Ek -00 olduğunda tireden sonrası boş kalıyor: "P0A3F-00 Drive Motor A Position Sensor 1 Circuit-" satırı tireyle bitiyor. Çıktıdaki -00 ekli yedi satırın hepsi böyle; -00 zaten ek bilgi olmadığını söyler. Kendi cihazın da aynı düzeni kullanıyorsa tireden önceki kısım ana kodun tanımı, sonraki kısım ekin anlamıdır. Bu düzende açıklamanın tireyle bitmesi bir eksiklik değil; ekin ek bilgi taşımadığını gösterir.

Aynı çıktıda bir ders daha var: gövde kontrol modülünde (BCM) sekiz farklı kod, aynı taramada ve aynı sayaç değerinde, hepsi -15 ekiyle kayıtlı. Kontak, silecek, arka silecek, korna devreleri yan yana. Belge bunun nedenini söylemiyor. Ama senin ekranında da tek modülde birçok farklı kod aynı ekle sıralanıyorsa, bunu ustana "sekiz parça bozuk" diye değil, "aynı modülde aynı türde sekiz kayıt var" diye götür. Parça değiştirmeden önce ustana bu kayıtların ortak bir nedeni olup olmadığını sor.

Kodun yanındaki "kayıtlı" ya da "aktif" yazısı ek mi?

Hayır. PE22-008 çıktısında kodun durumu ayrı bir sütunda tutuluyor: "DTC Fault Status" sütununda "Stored" (kayıtlı) yazıyor, ek ise kodun kendisine yapışık. PE12-017'deki modül belgesi de kodun durumunu ayrı bilgiler olarak tutuyor: test bu izleme döngüsünde başarısız oldu mu (testFailedThisMonitoringCycle), kod onaylandı mı (confirmedDTC), test bu döngüde tamamlanmadı mı (testNotCompletedThisMonitoringCycle), uyarı lambası istendi mi (warningIndicatorRequested). Yani ekranda kodun yanında gördüğün durum bilgisi ekin parçası değildir; ek, ana kodun hemen ardından gelen iki hanedir.

Kodu çevirdikten sonra neye dikkat etmelisin?

Çevirdiğin ana kodun sayfasındaki tanım, cihazın yazdığı açıklamayla aynı parçayı ya da devreyi anlatıyorsa çeviri doğrudur. Anlatmıyorsa kodu zorla bir kalıba sokma, ekranın fotoğrafını ustana götür. Ana koddan sonra birden fazla ek grubu görürsen de ana kod yine ilk beş karakterdir; diğer grupların anlamını tahmin etme.

• Kodu silmeden önce ekranın fotoğrafını çek. Kod silinince ek ve durum bilgisi de kayıttan gider; usta neyle karşılaştığını göremez.
• Güvenlik sistemlerinde kodu silip yola devam etme. PE12-017'deki direksiyon modülü belgesi, P07AE-09 için şunu yazıyor: sonraki sürüşlerde, araç dururken (2,7 km/s altında) kod kalkmıyor ve direksiyon desteği, "assistance will stay permanently disabled unless cleared by a service technician after proper inspection", yani uygun kontrolden sonra servis teknisyeni silmedikçe kalıcı olarak kapalı kalıyor.
• Hava yastığı kodlarında (B0002 gibi) konnektörleri kendin söküp takma. Bu devrelerle ilgili işi ustaya bırak.
• Eki atarak "aynı kod, aynı arıza" deme. Aynı ana kodda iki farklı ek, iki farklı arıza türü demektir.

Sık sorulan sorular

80021B ile B0002 aynı kod mu?

Ana kod aynı. 80021B harfsiz yazımdır: ilk hane 8, B0 demektir; sonraki üç hane 002, son iki hane 1B ektir. Tireli yazımı B0002-1B olur. B0002, sürücü hava yastığı 2. kademe ateşleme devresi arızasıdır; 1B eki genel standarda göre devre direncinin eşiğin üstünde olduğunu söyler. Hava yastığı devresi olduğu için kontrolü ustaya bırak.

C00188 bir şasi (C) kodu mu?

Hayır. Harfsiz yazımdır ve baştaki C, U0 demektir. NHTSA'nın PE12-017 dosyasındaki kod tablosunda 0xC00188'in karşısında U0001-88 yazar.

Kodun sonundaki -15 ne demek?

Genel standarda göre devre aküye kısa devre veya açık demektir. NHTSA'nın PE22-008 dosyasındaki FCA tarama çıktısında -15 ile biten sekiz satırın hepsinde açıklama "Circuit Short to Battery or Open" ile bitiyor.

Aynı parça için farklı ekli iki kod çıktı, iki ayrı arıza mı?

Ana kod aynıysa parça ya da devre aynıdır; farklı ekler, modülün orada iki farklı türde sorun yakaladığını gösterir. PE12-017'de aynı direksiyon açısı sensörü için C1B00-2F ve C1B00-62 iki ayrı kayıt olarak tanımlı. İkisini de ustana göster.

Sitede kodu ararken eki de yazmalı mıyım?

Kodun ilk beş karakterini ara: B0002, U0001, U0101 gibi. Eki, kod sayfasındaki ek kutusunda ve bu rehberdeki tabloda ayrıca oku.

Kaynaklar

• NHTSA Kusur Soruşturmaları Ofisi (ODI), PE12-017 soruşturma dosyası, Ek G2: "3.5.3. Supported DTC Status Bits" ve "3.5.6.1. DTCs" kod tablosu (2012): static.nhtsa.gov
• NHTSA Kusur Soruşturmaları Ofisi (ODI), PE22-008 soruşturma dosyası eki, FCA tarama çıktısı (tarama tarihleri 3 ve 11 Şubat 2022): static.nhtsa.gov
• FCA US LLC, STAR Online yayını, vaka S2008000145, "Passenger Heated Seat Inoperative, DTC B1EB2-1B" (19 Eylül 2020): static.nhtsa.gov

Görseller: Alain Van den Hende / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).