Aynanız Artık Sizi İzliyor: Yeni Nesil Sürücü İzleme Sistemleri Türkiye'de Zorunlu mu?

Kanadalı otomotiv tedarikçisi Magna, dikiz aynasının camının arkasına yerleştirilen kamerayla çalışan sürücü ve yolcu izleme sistemi için 19 Mayıs 2026'da adı açıklanmayan bir Avrupalı üreticiden yeni bir sipariş aldığını duyurdu. Avrupa Birliği'nde Gelişmiş Sürücü Dikkat Dağınıklığı Uyarı Sistemi (ADDW) şartı, 7 Temmuz 2026'dan itibaren tescil edilen tüm yeni araçlar için uygulanıyor. Türkiye'de de aynı sistem Tip Onayı Yönetmeliği'nde yer alıyor: yönetmeliğin Ek-II tablosuna göre ADDW şartı yeni tip araçlarda 7 Temmuz 2024'ten, tip onayı mevcut yeni imal araçlarda 7 Temmuz 2026'dan itibaren uygulanıyor.

Magna'nın ayna-içi kamera sistemi nasıl çalışıyor?

Magna, "camın arkasına" (behind-the-glass) yerleştirdiği kamera mimarisiyle sürücü ve yolcu izleme sistemini dikiz aynasının içine gizliyor; şirketin 19 Mayıs 2026 tarihli basın açıklamasına göre sistem, iç mekânın karmaşıklığını ve görünür donanımı artırmadan sürücünün doğal görüş hattına yerleşiyor. Açıklamaya göre algılama, aydınlatma, elektronik ve yazılım tek bir ünitede toplanıyor. Magna Mekatronik, Aynalar ve Aydınlatma Başkanı Matteo Del Sorbo, açıklamasında bu siparişin, sürücü izlemenin geniş ölçekte devreye alınma biçimindeki bir dönüşümü yansıttığını söyledi: sürücü izleme artık "tek başına bir özellik olarak değil, bütünleşik bir araç mimarisinin parçası olarak" kullanılıyor (alıntı bizim çevirimizdir). Şirket, açıklamada hangi Avrupalı üreticiyle anlaştığını belirtmedi.

Bu kameralar sürücüde tam olarak neyi tespit ediyor?

Magna'nın açıklaması, sistemin sürücüde hangi belirtileri tek tek algıladığını sıralamıyor; sistemin araca gelişmiş sürücü ve yolcu farkındalığı işlevi kazandırdığını, yazılımla sağlanan işlevlerinin ise ileride yeni özelliklerle genişlemeyi destekleyecek biçimde tasarlandığını yazıyor. Şirket, sürücü farkındalığı, güvenlik ve mevzuat gerekliliklerinin dünya genelinde genişlediğini belirtiyor; sistemin hangi düzenlemeye göre onaylanacağını ise açıklamada yazmıyor.

AB'de sürücü izleme sistemleri ne zaman zorunlu hale geldi?

Konuyu iki ayrı sistem üzerinden takip etmek gerekiyor. Sürücü Uykululuk ve Dikkat Uyarı Sistemi (DDAW), AB'nin (AB) 2021/1341 sayılı tüzüğünün gerekçe bölümüne göre sürücünün durumunu sürüş ve direksiyon davranışının analizi gibi dolaylı yollarla değerlendiriyor. Gelişmiş Sürücü Dikkat Dağınıklığı Uyarı Sistemi (ADDW) ise sürücünün görsel dikkatini izliyor; AB'nin (AB) 2023/2590 sayılı tüzüğüyle yakından uyumlu olduğunu belirten BM'nin ADDW düzenleme taslağı, bunun örneğin kamerayla sürücünün bakış yönü belirlenerek yapılabileceğini yazıyor. İki sistemin tarihleri, (AB) 2019/2144 sayılı Genel Güvenlik Tüzüğü'nün Ek II tablosunda yer alıyor:

Kaynak: (AB) 2019/2144 sayılı Genel Güvenlik Tüzüğü Ek II, E2 ve E3 satırları ile B ve C notları. İkinci tarih, şartı karşılamayan araçların tescilinin yasaklandığı tarih.

Kamera görüntüleri nereye gidiyor, mahremiyet riski var mı?

Bu konuda düzenlemelerde açık hüküm var: (AB) 2019/2144 sayılı tüzüğün 6. maddesinin 3. fıkrasına ve Türkiye'deki Tip Onayı Yönetmeliği'nin aynı numaralı hükmüne göre DDAW ve ADDW sistemleri, kapalı döngü içinde amaçla ilgili gerekli olanlar dışında hiçbir veriyi sürekli kaydetmeyecek ya da saklamayacak şekilde tasarlanıyor; bu verilere hiçbir zaman üçüncü taraflar erişemiyor ve işleme amacı ortadan kalkınca veriler derhal siliniyor. AB'nin ADDW tüzüğü ayrıca sistemin araçtaki kişilerin biyometrik kişisel verilerine dayanmadan çalışmasını şart koşuyor; tüzüğe göre bu hüküm kameradan veri kullanılmasını yasaklamıyor, kişinin sistem tarafından kimliklendirilmesini yasaklıyor. Türk yönetmeliğinin 14. maddesine göre de 6. maddenin uygulamasında 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu hükümleri saklı.

Türkiye'de bu sistemler zaten var mı?

Evet, yönetmelikte yer alıyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın AB'nin (AB) 2019/2144 sayılı tüzüğü esas alınarak hazırlanan Tip Onayı Yönetmeliği (AB/2019/2144), 6. maddesinde motorlu araçların sürücü dalgınlık ve dikkat uyarısı (DDAW) ile gelişmiş sürücü dikkat dağınıklığı uyarısı (ADDW) sistemleriyle donatılacağını hükme bağlıyor. Tarihler, 31 Aralık 2025 tarihli 33124 sayılı Resmî Gazete (6. Mükerrer) ile değişik Ek-II tablosunda yer alıyor; iki sistem de tabloda M1, M2, M3, N1, N2 ve N3 kategorilerinin hepsi için işaretli:

Yönetmeliğin 16. maddesine göre bu tarihlerden itibaren şartı karşılamayan yeni tipe onay verilmiyor, tip onayı mevcut yeni imal araca uygunluk belgesi düzenlenmiyor; uygunluk belgesi bu tarihten önce düzenlenmiş tam araçlar 12 ay içinde satılıp tescil edilebiliyor. DDAW'daki 1 Ocak 2025 tarihi için dar kapsamlı bir ara düzenleme de var: 31 Ocak 2025 tarihli 32799 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik'e eklenen geçici maddeye göre, M2, M3, N2 ve N3 kategorilerinde yalnız seri tadilat tip onayı, montaj işlemi ve münferit tadilat onayı işlemleri için B notundaki 1 Ocak 2025 tarihinin 1 Ekim 2025 olarak uygulanacağı hükme bağlandı. Ayrı bir konu olarak, 24 Haziran 2026 tarihli 33290 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle, Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik'e (AB/2018/858) göre tam araç olarak imal edilen M ve N kategorisi araçlar, yönetmeliğin yazılım güncellemesi şartlarını sağlamıyorsa 7 Temmuz 2026'dan itibaren tescil edilemiyor, piyasaya arz edilemiyor ve hizmete giremiyor; bu hüküm ADDW ile değil, yazılım güncellemesiyle ilgili.

Sıkça Sorulan Sorular

Sürücü izleme kamerası artık Türkiye'de zorunlu mu? Tip Onayı Yönetmeliği kamerayı değil, gelişmiş sürücü dikkat dağınıklığı uyarı sistemini (ADDW) şart koşuyor. Ek-II'ye göre ADDW şartı yeni tip araçlarda 7 Temmuz 2024'ten, tip onayı mevcut yeni imal araçlarda 7 Temmuz 2026'dan itibaren uygulanıyor; uygunluk belgesi bu tarihten önce düzenlenmiş tam araçlar 12 ay içinde satılıp tescil edilebiliyor.

Bu kameralar görüntüyü kaydediyor mu? Tip Onayı Yönetmeliği'nin 6. maddesine göre DDAW ve ADDW sistemleri kapalı döngü içinde amaçla ilgili gerekli olanlar dışında hiçbir veriyi sürekli kaydetmeyecek ya da saklamayacak şekilde tasarlanıyor; veriye üçüncü taraflar erişemiyor ve işleme amacı bitince veri derhal siliniyor. AB'nin ADDW tüzüğü, sistemin biyometrik kişisel veriye dayanmadan çalışmasını şart koşuyor.

Magna'nın sistemini hangi marka kullanacak? Magna, 19 Mayıs 2026 tarihli basın açıklamasında Avrupalı üreticinin adını açıklamadı.

DDAW ile ADDW arasındaki fark ne? DDAW sürücünün uykululuğunu değerlendirir; AB'nin DDAW tüzüğü bunu sürüş ve direksiyon davranışının analizi gibi dolaylı yollarla tarif ediyor. ADDW ise sürücünün görsel dikkatini izleyerek dikkat dağınıklığını tespit eder; BM'nin ADDW düzenleme taslağı bunun örneğin kamerayla bakış yönü belirlenerek yapılabileceğini yazıyor.

Trafikteki eski aracıma bu sistemin takılması zorunlu mu? Tip Onayı Yönetmeliği'nin 16. maddesindeki takvim yeni tip onayına, tip onayı mevcut yeni imal araçların uygunluk belgesine ve yeni imal aksamın piyasaya arzına bağlanmış; trafikteki araçlara sonradan takma yükümlülüğü bu maddede yer almıyor.

Güncelleme (20 Ekim 2026): Bu haberde daha önce ADDW'nin Türkiye'deki tarihinin net olmadığını yazıyorduk; Tip Onayı Yönetmeliği'nin Ek-II tablosuna göre ADDW şartı yeni tip araçlarda 7 Temmuz 2024'ten, tip onayı mevcut yeni imal araçlarda 7 Temmuz 2026'dan itibaren uygulanıyor. M2, M3, N2 ve N3 kategorilerindeki 1 Ekim 2025 tarihinin yalnız seri tadilat, montaj ve münferit tadilat işlemleri için geçerli olduğu, 24 Haziran 2026 tarihli değişikliğin ise siber güvenliği değil yazılım güncellemesi şartlarını kapsadığı düzeltildi. ADDW tanımındaki kızılötesi kamera ifadesi düzenleme metnine göre değiştirildi; Magna'nın siparişini AB takvimine bağlayan yorum da çıkarıldı, şirketin açıklaması bir düzenleme adı vermiyor. BM'nin aynı iki sistem için hazırladığı düzenlemelerdeki son durumu bu haberimizde anlattık.