NHTSA'nın Camgöbeği (Turkuaz) Lamba Önerisi: Otomatik Sürüş Sistemli Araçlarda Zorunlu Değil, İsteğe Bağlı

ABD'nin trafik güvenliği kurumu NHTSA (Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi), 23 Ekim'de duyurduğu ve 26 Ekim 2026'da Federal Register'da (ABD resmî gazetesi) yayımlanan kural önerisiyle, otomatik sürüş sistemi (ADS) bulunan araçlar için bir "ADS işaret lambası" tanımlamayı teklif etti. Belgede "cyan" (camgöbeği) diye geçen bu mavi-yeşil lamba, NHTSA'nın atıf yaptığı bir BM belgesinin başlığında "turquoise" (turkuaz) diye anılıyor. Öneriye göre lamba, araç içindeki kimsenin yolu izlemesi beklenmeden çalışırken yanabilecek. Belgenin kilit ayrıntısı şu: NHTSA lambayı zorunlu tutmayı önermiyor, üretici takmayı seçerse uyması gereken şartları belirliyor. Öneri henüz kural değil; yorum süresi 25 Kasım 2026'da doluyor. Belge yalnız ABD'deki federal standardı değiştirmeyi öneriyor.

NHTSA tam olarak ne önerdi?

Federal Register'daki belge, araç lambalarını ve reflektörlerini düzenleyen FMVSS 108 standardında değişiklik öneren bir kural önerisi bildirimi (NPRM). Camgöbeği ADS işaret lambası, belgedeki beş değişiklikten biri.

Öteki dört değişiklik şunlar:

• Tümleşik (integral beam) farların sabit 12,8 volt yerine üreticinin belirttiği gerilimde test edilmesi
• Dikey dizilen farlarda kısa farın üstte olma zorunluluğunun kaldırılması
• Sinyal, dörtlü ikaz ve uzun-kısa far kumandalarındaki elle kullanım şartlarının yalnız elle sürüş kumandası (direksiyon, pedallar) olan araçlara uygulanması
• Sinyal ve uzun far gösterge lambası şartlarının da bu araçlarla sınırlanması

NHTSA'ya göre direksiyonu ve pedalları olmayan ADS'li araçlar bugün tüketiciye satılmıyor; bazı üreticiler ve yolculuk paylaşım işletmecileri bunları bazı şehirlerde kullanıyor.

Öneriye göre camgöbeği lamba ne zaman yanar, kime ne söyler?

Öneriye göre ADS işaret lambası, aracın, içindeki bir kişinin yolu izlemesi beklenmeden çalıştığını gösteren lamba. Bu durumda otomatik olarak yanabilecek; içerideki kişinin yolu izlemesi beklenen anda otomatik olarak sönmek zorunda. Öneride lambalar sabit yanıyor ve hepsi aynı anda açılıp kapanıyor. Belge bir SAE otomasyon seviyesi anmıyor; tanımı yolu izleme beklentisi üzerinden kuruyor.

NHTSA'nın 23 Ekim tarihli duyurusuna göre amaç, aracı otomatik sürüş sisteminin kullandığını kolluk görevlilerine ve diğer yol kullanıcılarına açık ve tutarlı biçimde göstermek. Belgede kurum, standart bir lambanın üreticilerin birbirinden farklı lamba uygulamalarına gitme riskini azaltacağını yazıyor; NHTSA'ya göre standart dışı uygulamalar rahatsız edici olabilir, kafa karışıklığı yaratabilir ya da güvenliği olumsuz etkileyebilir.

Renk, sayı ve konum şartları neler?

NHTSA rengi, SAE J578 standardında tanımlı mavi-yeşil olarak öneriyor. Kurum, standartta belirli lambalara ayrılmış sarı, kırmızı ya da beyazın kullanılması hâlinde lambanın anlamının açık olmayacağı görüşünde.

Önerilen ışık şiddeti değerleri, sanayinin SAE J3134 standardındakinden farklı; NHTSA'nın ön değerlendirmesine göre SAE değerleri zorunlu sinyal lambalarının görünürlüğünü olumsuz etkileyecek.

Lamba zorunlu olacak mı?

Önerilen hâliyle hayır. NHTSA, ön değerlendirmesine göre ADS'li tüm araçlarda bu lambayı şart koşacak bir güvenlik ihtiyacı olduğu sonucuna varacak kadar bilgisi olmadığını yazıyor; bu yüzden öneri bir "takılmışsa" standardı. Aynı metne göre öneri kesinleşirse, ADS işlevi olmayan araçlara bu lambanın takılması da yasaklanmış olacak.

Kurum, lamba zorunlu tutulmadığı için hiçbir üreticinin ek maliyete girmesini beklemiyor; pazar henüz gelişme aşamasında olduğu için önerinin kaç aracı etkileyeceğini hesaplayamadığını belirtiyor.

ADS işaret lambası fikri nereden geliyor?

NHTSA, önerinin gerekçeleri arasında bu tür lambaların dünyada araçlarda giderek daha çok kullanılmasını da sayıyor. Belgenin andığı örnekler şunlar:

• SAE J3134: İlk kez Mayıs 2019'da yayımlanan, Aralık 2025'te güncellenen sanayi standardı. İlk sürüm yalnız ön lambayı tanımlıyordu; güncel sürüm arka ve yan lambaları da kapsıyor.
• Kaliforniya: Belgeye göre Ocak 2026 itibarıyla en az bir eyalet, Kaliforniya, otomatik araçlarda SAE J3134 ve J578'e uygun ADS işaret lambasına açıkça izin veriyor.
• Mercedes-Benz: NHTSA'nın aktardığına göre şirket, ADS işaret lambalarını 2023-2025 arasında Kaliforniya'da beş araçla iki yıl boyunca yolda denedi ve önerilerini BM Avrupa Ekonomik Komisyonu'nun (BM/AEK) aydınlatma çalışma grubunda sundu.
• Anket: Japonya'nın Ulusal Trafik Güvenliği ve Çevre Laboratuvarı'nın İngiltere, Japonya, ABD ve Almanya'da 4.400'ü aşkın sürücüyle yaptığı ankette, ABD ve İngiltere'de katılımcıların yüzde 80'den fazlası ADS'li araçlarda böyle bir lamba olması gerektiğini söyledi.

BM/AEK tarafında belge yalnız öneri, taslak ve tavsiye niteliğindeki belgelere atıf yapıyor. NHTSA'ya göre BM/AEK'nin otomatik araçlar çalışma grubu (GRVA), ADS'nin çalışma durumunu bildiren tek tip bir ışık sinyali için hükümler konmasını tavsiye ediyor; ancak belirsizlik ve ek araştırma ihtiyacı nedeniyle ek lambanın zorunlu tutulmasını önermiyor.

Sırada ne var?

Yorumlar 25 Kasım 2026'ya kadar regulations.gov üzerinden NHTSA-2026-1519 numaralı dosyaya gönderilebiliyor. NHTSA'nın görüş istediği konular arasında renk seçimi, lambanın gündüz farıyla birleştirilmesi, elle açma-kapama düğmesi ve önerinin eyalet yasalarıyla ilişkisi de var. Belge, kural kesinleşirse geçiş süresi olmadan hemen yürürlüğe girmesini öneriyor; kesinleşme için bir tarih vermiyor.

NHTSA'nın duyurusuna göre bu öneri, kurumun Ekim başında açıkladığı ve FMVSS 108'in başka unsurlarını ele alması beklenen müzakereli kural yapımı sürecinden ayrı yürüyor. O sürecin konularını ABD, Far Kurallarını Yenilemek İçin Süreç Başlattı haberimizde anlattık.

Sık Sorulan Sorular

ABD'de otomobillere turkuaz lamba zorunlu oldu mu? Hayır. Bugün yürürlükte böyle bir kural yok. 26 Ekim'de yayımlanan belge bir kural önerisi ve lambayı zorunlu değil, isteğe bağlı tutuyor.

Turkuaz lamba polis lambalarıyla karışabilir mi? NHTSA'ya göre camgöbeği renk, kısmen kolluk araçlarının mavisinden ayırt edilebildiği için seçildi; önerilen ışık şiddeti kolluk lambalarından önemli ölçüde düşük ve lamba sabit yanıyor.

Turkuaz lamba aracın nereye gideceğini de gösterecek mi? Önerilen hâliyle hayır. NHTSA, aracın hareket niyetini göstermek için lambanın yanıp sönmesine izin verilip verilmemesi konusunda görüş istiyor ve bu kullanımı destekleyen bir araştırma bilmediğini yazıyor.

Görseller: Mercedes-Benz AG.