AXA: Genç Sürücülerin Neredeyse Yarısı Sürüş Asistanını Dikkat Dağıtmak İçin Kullanıyor

AXA'nın Almanya'da yaptırdığı yeni bir ankete göre, 18-24 yaş arasındaki sürücülerin yüzde 48'i -genç erkeklerde bu oran yüzde 63'e çıkıyor- şerit takip asistanı, adaptif hız sabitleyici veya otomatik acil frenleme gibi sürüş asistanı sistemlerini açık tutarken telefonuna bakmak veya araç kullanırken yemek yemek gibi başka işlerle ilgilendiğini söyledi. Araştırmayı AXA Almanya 3 Eylül 2026'da kendi basın bülteninde yayımladı; yöntem YouGov'un 2.032 kişiyle yaptığı temsili anket. Bulgu, asistan sistemlerinin kötü olduğu değil, bir kısım sürücünün bu sistemleri "otomatik pilot" sanıp dikkatini bıraktığı yönünde.

AXA'nın araştırması tam olarak ne buldu?

AXA Almanya'nın YouGov'a yaptırdığı ankete göre Almanların yüzde 77'si sürüş asistanı sistemlerinin trafik güvenliğini artırdığına inanıyor, ama yüzde 44'ü insanların bu sistemlere fazla güvenip daha dikkatsiz sürdüğünü düşünüyor. Yaş küçüldükçe bu davranış da artıyor: 18-24 yaş grubunda oran yüzde 48, aynı grubun erkeklerinde yüzde 63.

Araştırma hangi sürüş asistanı sistemlerini konu aldı?

AXA'nın basın bülteni üç sistemi örnek veriyor: otomatik acil frenleme (Almanca: Notbremsassistent), şerit takip asistanı (Spurhalteassistent) ve adaptif hız sabitleyici (adaptiver Tempomat). Anket bu üç sistemi ayrı ayrı ölçmedi; "sürüş asistanı sistemleri" başlığı altında tek bir davranış sorusu sordu ve sistem bazında bir kırılım yayımlamadı.

Direksiyonda telefon kullanımını ayrı bir rakamla mı ölçtü?

Hayır. AXA'nın sorduğu şey "araç kullanırken başka işlerle ilgilenme" davranışıydı; telefona bakmak ve araçta yemek yemek bu davranışa yalnızca örnek olarak verildi, ayrı bir yüzde olarak ölçülmedi. Yani "sürücülerin yüzde şu kadarı telefonla oynadı" diye kesin bir rakam kaynakta yok; bu ayrımı AXA'nın kendisi de yapmıyor.

Şehir ile kırsal arasında fark var mı?

Evet, iki yönde birden. Şehirde yaşayanların yüzde 41'i bir asistan sisteminin tehlikeli bir durumu önlediğini bildirdi, kırsalda bu oran yüzde 34'te kaldı. Aynı şehirlilerin yüzde 22'si sistemleri dikkatini başka yöne çevirmek için kullandığını söyledi; kırsalda bu oran yalnızca yüzde 8.

Asistan sistemleri gerçekten işe yarıyor mu?

Evet, AXA'nın kendi verisi de bunu gösteriyor: katılımcıların yüzde 37'si bir asistan sistemi sayesinde tehlikeli bir durumdan kurtulduğunu bildirdi. OtoPusula'nın 23 Ağustos 2026 tarihli haberinde aktardığı IIHS verisine göre otomatik acil frenleme arkadan çarpma kazalarını kabaca yarı yarıya azaltıyor. Sorun teknolojinin kendisinde değil; AXA Kasko Sigortaları Direktörü Arne Kleines'in ifadesiyle, teknolojiyi kendi dikkatinin yerine koyan sürücü güvenlik kazanımını hızla ek bir riske çeviriyor (Almanca aslı: "Wer die Technik als Ersatz für die eigene Aufmerksamkeit versteht, macht aus einem Sicherheitsgewinn schnell ein zusätzliches Risiko.").

Ankette dikkat çeken bir rakam daha var: katılımcıların yüzde 22'si, bir asistan sistemi olmasaydı hiç yaşanmayacak tehlikeli bir duruma yine o sistem yüzünden girdiğini söyledi. AXA bunu sistem bozukluğuna değil, sürücünün sistemin sınırlarını bilmemesine bağlıyor.

Kaynak: AXA Almanya basın bülteni, YouGov anketi, 24-27 Temmuz 2026, N=2.032, 18 yaş üstü Almanya nüfusunu temsilen.

Türkiye'de durum ne?

Araştırma Almanya'ya özgü, ama Türkiye'nin kendi verisi de aynı yöne işaret ediyor. Karayolları Genel Müdürlüğü'nün (KGM) emniyet ve jandarma kayıtlarına dayanan 2025 raporuna göre ölümlü ve yaralanmalı trafik kazalarına neden olan sürücü kusurlarının yüzde 15,91'i "arkadan çarpmak", yüzde 16,74'ü "şerit izleme ve değiştirme kurallarına uymamak." Bu iki kusur, tam da otomatik acil frenleme ile şerit takip asistanının önlemeyi hedeflediği kaza türleri; ikisi birlikte Türkiye'deki sürücü kusurlarının üçte birine yaklaşıyor.

Mevzuat tarafında da yeni bir değişiklik var: 27 Şubat 2026'da Resmi Gazete'de yayımlanan 7574 sayılı Kanun'la 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 73. maddesi değişti. Seyir halinde cep telefonu kullanan sürücüye artık ilk seferinde 5.000 TL, aynı yıl içinde ikinci ihlalde 10.000 TL, üçüncü ve sonraki her ihlalde 20.000 TL idari para cezası uygulanıyor; üçüncü ihlalden itibaren sürücü belgesi de 30 gün süreyle geri alınıyor.

Ama sistemlerin kendisi Türkiye'deki araçların çoğunda henüz yok. TÜİK verilerine göre Türkiye'de trafiğe kayıtlı otomobillerin ortalama yaşı 2023 itibarıyla 14,1 yıl (2004'te 10 yıldı); araçların yüzde 25,2'si 21 yaş ve üzerinde, yalnızca yüzde 24'ü 0-5 yaş aralığında. OtoPusula'nın daha önce aktardığı gibi otomatik acil frenleme ve acil şerit tutma, AB'yle paralel tip onayı düzenlemesi çerçevesinde Türkiye'de kademeli olarak 2024'ten itibaren yeni tip onaylı araçlarda zorunlu hale geldi. Yani yollardaki ortalama yaştaki bir aracın bu sistemlere sahip olma ihtimali düşük; AXA'nın anketindeki risk, öncelikle yeni ve daha donanımlı bir araç parkına sahip pazarların meselesi.

Sık Sorulan Sorular

AXA'nın araştırması kimlerle yapıldı? YouGov'un, AXA Almanya adına 24-27 Temmuz 2026'da Almanya'da 18 yaş üstü 2.032 kişiyle yaptığı, yaş/cinsiyet/bölgeye göre ağırlıklandırılmış temsili bir online ankettir.

Araştırma Türkiye'de mi yapılmış? Hayır. Anket yalnızca Almanya'daki yetişkin nüfusu temsil ediyor; sonuçlar doğrudan Türkiye'ye aktarılamaz.

Sürüş asistanı sistemleri kaza riskini artırıyor mu? Sistemin kendisi değil; risk sürücünün onu kendi dikkatinin yerine koymasından doğuyor. Bağımsız veriler (IIHS) doğru kullanıldığında bu sistemlerin kaza sayısını azalttığını gösteriyor.

Türkiye'de direksiyonda telefon kullanmanın cezası ne kadar? 27 Şubat 2026'da yürürlüğe giren düzenlemeyle ilk ihlalde 5.000 TL, aynı yıl içinde ikinci ihlalde 10.000 TL, üçüncü ve sonraki ihlallerde her seferinde 20.000 TL ceza uygulanıyor; üçüncü ihlalden itibaren ehliyete de 30 gün el konuluyor.

Türkiye'deki araçların çoğunda bu sistemler standart mı? Hayır. Türkiye'deki otomobil parkının ortalama yaşı 14,1 yıl; bu sistemler yeni tip onaylı araçlarda ancak 2024'ten itibaren zorunlu hale geldi, yani parkın büyük bölümünde bulunmuyor.

Görseller: JoachimKohler-HB / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).