İkinci El Elektrikliye Batarya Şeffaflığı: Fransa Taahhüt Etti, Türkiye'de TÜVTÜRK Ölçmüyor

İkinci el elektrikli otomobil alan biri için en büyük soru işareti hep aynı: bu bataryanın gerçek kapasitesi ne kadar kaldı? Fransa'da otomotiv sektörü 4 Eylül 2026'da hükümetle imzaladığı bir pakt çerçevesinde bu soruya artık satış anında cevap vermeyi taahhüt etti. Ancak bu bir AB yasası değil; Fransa'ya özgü, gönüllü bir sektör taahhüdü. Asıl bağlayıcı AB kuralı ise 18 Şubat 2027'de yürürlüğe girecek ve o da bugün yoldaki araçları değil, o tarihten sonra piyasaya sürülecek yeni bataryaları kapsayacak.

Fransa'da imzalanan pakt tam olarak ne diyor?

Renault, Stellantis ve çevrimiçi ikinci el araç platformu Aramis'in de aralarında bulunduğu üreticiler, dağıtıcılar ve sektör temsilcileri (haberlerde Mobilians, PFA ve CSIAM dernekleri de sayılıyor) Fransız hükümetiyle "ikinci el elektrikli araçlar için güven paktı" imzaladı. İmza, Yvelines'teki Rambouillet'de, 4 Eylül 2026 Cuma günü atıldı. Sektör bu pakt kapsamında, satışa sunulan ikinci el elektrikli araçlarda bataryanın SOH (State of Health / sağlık durumu) değerini göstermeyi taahhüt ediyor. Fransa Ekolojik Dönüşüm Bakanı Monique Barbut, LinkedIn'de paylaştığı açıklamada amacın "Fransızlara nesnel ve şeffaf bilgi sunarak bilinçli satın alma imkânı vermek" olduğunu yazdı.

Burada kritik ayrım şu: bu bir kanun değil, sektörün kendi isteğiyle giriştiği bir taahhüt. Yaptırımı ya da denetim mekanizması haberlerde belirtilmiyor. Fransız otomotiv forumlarında da bazı kullanıcılar aynı soruyu soruyor: "Özel satıcılar bu paktın neresinde?" Çünkü pakt yalnızca imzacı kurumsal aktörleri (üretici, distribütör, galeri zinciri) bağlıyor — birebir bireysel satıcıyı kapsamıyor.

SOH tam olarak neyi gösteriyor?

SOH, bataryanın hâlâ depolayabildiği maksimum kapasitenin, fabrikadan çıktığı andaki kapasiteye oranı. Örneğin %90 SOH, bataryanın orijinal kapasitesinin %90'ını koruduğu anlamına geliyor ve bu doğrudan menzili etkiliyor. Pakt, bir garanti eşiği ya da çevrim sayısı değil, doğrudan bu yüzdelik değerin satış anında görünür olmasını hedefliyor.

Bu, AB'nin Batarya Tüzüğü'nde zaten olan bir zorunluluk değil mi?

Karıştırılmaması gereken nokta burası. AB'nin 2023/1542 sayılı Batarya Tüzüğü'nde bu konuyla ilgili iki ayrı ve farklı tarihli madde var; ikisi de Fransa'daki gönüllü paktla birebir aynı şey değil:

Yani AB Tüzüğü'nün Madde 14'ü aslında Ağustos 2024'ten beri yürürlükte — ama bu madde "satıcı SOH'u vitrine yazsın" demiyor, "üretici bu veriyi bataryanın yönetim sisteminde tutsun ve yasal sahibi istediğinde erişebilsin" diyor. Tüzüğün kendi metninde bu maddenin tip onayı mevzuatından bağımsız, ona ek olarak uygulandığı ayrıca belirtiliyor — yani aracın Avrupa tip onayı sürecinde geçmesi gereken ayrı dayanıklılık testleriyle (bu çerçevede referans alınan BM/UNECE'nin 22 no'lu Küresel Teknik Yönetmeliği) karıştırılmamalı; tüzük onu yalnızca parametre uyumlaştırması için referans gösteriyor, ikisi ayrı hukuki temellere dayanıyor.

Batarya pasaportu (Madde 77) ise çok daha kapsamlı bir elektronik kayıt ve tarihi 18 Şubat 2027 — ama bu tarihten sonra piyasaya sürülen veya hizmete konan bataryalar için geçerli. Bugün trafikteki ikinci el elektrikli araçların bataryasına otomatik olarak pasaport eklenmiyor. Fransa'nın paktı, bu boşluğu 2027'yi beklemeden, gönüllü olarak kapatma girişimi.

Türkiye'de ikinci el elektrikli alan biri SOH'u nasıl öğreniyor?

TÜVTÜRK'ün kendi sıkça sorulan sorular sayfasında elektrikli araca özel bir muayene kalemi ya da batarya sağlığı/SOH ölçümüne dair herhangi bir ifade yer almıyor. Elektrikli araç muayenesinde teknisyenlerin odaklandığı nokta yüksek voltaj güvenliği: kalın turuncu kabloların izolasyonu ve batarya koruma kapağında hasar olup olmadığı kontrol ediliyor; bataryanın kalan kapasitesi bu sürecin bir parçası değil.

SOH ölçümü Türkiye'de şu an yalnızca özel oto ekspertiz firmalarının sunduğu, isteğe bağlı ve ücretli bir hizmet olarak var — OBD portundan alınan verilerle firmadan firmaya değişen yöntemlerle yapılıyor, standart bir protokol ya da devlet zorunluluğu yok. Ticaret Bakanlığı'nın Resmî Gazete'de 27 Ağustos 2024 tarihinde, 32645 sayıyla yayımlanan "Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik"in tam metninde "batarya" ya da "elektrikli" kelimesi hiç geçmiyor; yani elektrikli araç bataryasına özel bir bildirim yükümlülüğü yok. Ama aynı yönetmeliğin 17. maddesi ikinci el alıcısını doğrudan ilgilendiren genel bir garanti öngörüyor: sekiz yaşın veya 160.000 kilometrenin altındaki M1/N1 sınıfı araçlarda "motor ve şanzımanı ile elektrik ve elektronik sistemleri, satış tarihinden itibaren üç ay veya beş bin kilometre işletmenin garantisi altındadır." Madde elektrikli araca özel yazılmamış — motor/şanzıman ifadesi içten yanmalı motor diline ait — ve bu garantinin bir elektrikli aracın batarya/tahrik sistemini kapsayıp kapsamadığına dair net bir hukuki yorum ya da emsal yok; yine de bayiden (galeri/yetkili işletme) alınan bir ikinci el elektrikli aracın satıştan sonraki ilk üç ayında/beş bin kilometresinde çıkan bir arıza için başvurulabilecek somut bir madde bu. Hangi modelin bataryasının gerçekte daha dayanıklı çıktığına dair 500 bin testlik veriye AVILOO'nun kapsamlı ölçümünde bakabilirsiniz; bu yazının konusu ise o veriyi kimin, ne zaman, hangi zorunlulukla göstereceği.

SSS

SOH nedir? Bataryanın şu anki maksimum kapasitesinin, fabrika çıkışındaki kapasiteye oranı. %90 SOH, bataryanın orijinal kapasitesinin %90'ını koruduğu anlamına gelir.

Fransa'daki bu pakt Türkiye'de satılan araçları bağlıyor mu? Hayır. Pakt yalnızca Fransız hükümetiyle imza atan üretici, distribütör ve galeri zincirlerini bağlıyor; Türkiye'de böyle bir taahhüt ya da mevzuat şu an yok.

TÜVTÜRK muayenesinde batarya sağlığı ölçülüyor mu? TÜVTÜRK'ün resmi sıkça sorulan sorular sayfasına göre hayır; muayenede yüksek voltaj kabloları ve batarya koruma kapağının fiziksel durumu kontrol ediliyor, SOH yüzdesi ölçülmüyor.

AB'nin batarya pasaportu ne zaman zorunlu oluyor? 18 Şubat 2027'den itibaren, o tarihten sonra piyasaya sürülen veya hizmete konan elektrikli araç, hafif elektrikli taşıt ve 2 kWh üzeri sanayi bataryaları için.

Bugün Türkiye'de ikinci el elektrikli alırken batarya sağlığını nasıl öğrenebilirim? Aracın kendi ekranındaki tahmini menzil verisine güvenmek yerine, özel bir oto ekspertiz firmasında OBD tabanlı SOH testi yaptırmak şu an tek yol; bu hizmet ücretli ve standart bir devlet protokolüne bağlı değil.

Görseller: RudolfSimon / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0).