Enjektör Devresi ve Silindir Katkı Arızası: P0200-P0206, P0261-P0266, P0269 ve P0272 Ne Anlatır, Enjektör mü Kablo mu Motor Beyni mi?

P0200-P0206 kodları, motor kontrol ünitesinin bir enjektörün elektrik devresinde sorun kaydettiğini söyler: P0200 silindir belirtmeden enjektör devresini, P0201-P0206 sırasıyla 1-6. silindirin enjektör devresini anar. P0261, P0262, P0264 ve P0265 1. ve 2. silindirin enjektör devresinde düşük ya da yüksek sinyali, P0263, P0266, P0269 ve P0272 ise 1-4. silindirin "katkı/denge" arızasını anlatır. Kodların hiçbiri tek başına "enjektör bitti" demez. Bu kodları anan ve Kuzey Amerika'daki belirli modeller için yazılmış üç üretici belgesinde olası neden de farklıydı: Mazda'nın bülteni 2013-2017 model yıllarındaki bazı modellerinde motor kontrol ünitesinin (motor beyni) iç arızasını, General Motors'un (GM) 3.0 litre dizel motorlu bazı kamyonet ve SUV'leri için yazdığı not motor kablo demetini ve enjektör soketlerini, GM'in 2017-2019 model 6.6 L5P motorlu Silverado ve Sierra'ları için yazdığı öbür not ise katkı kodları için ara soğutucu (intercooler) borularındaki gevşek bağlantıları gösteriyor. Parça değişmeden önce kodun ekini, hangi kodların birlikte kaydedildiğini ve soketlerin bakılıp bakılmadığını sor.

P0200-P0206, P0261-P0266, P0269 ve P0272 arasındaki fark ne?

On beş kod da arıza kodlarının ortak sözlüğü olan SAE J2012 standardında tanımlıdır. Aşağıdaki İngilizce adlar standardın 2002 sürümünden alındı; bu metin SAE'nin resmî satış sürümü değil, Internet Archive'a konmuş kamu kopyasıdır.

Kod adlarındaki sözcükler standardın kategorileridir. SAE'nin terimler bölümüne göre devre/açık (Circuit/Open), yüksek ya da düşük ayrımının yapılamadığı durumda sistemden sabit bir değer gelmesini ya da hiç cevap gelmemesini anlatır; standart, üç devre durumunun da algılanabildiği sistemlerde bu adın düşük ve yüksek kodlarıyla birlikte kullanılabileceğini de yazıyor. Standardın terimler bölümü düşük giriş (Low Input) ve yüksek giriş (High Input) terimlerini, kontrol ünitesinin giriş ucunda ölçülen gerilimin, frekansın ya da başka bir sinyal özelliğinin normal çalışma aralığının altında ya da üstünde kalması diye tanımlıyor. Enjektör kodlarının adındaki devre düşük ve devre yüksek (Circuit Low, Circuit High) için standart, ölçümün dış devre, parça ya da sistem bağlıyken yapıldığını yazıyor. Katkı/denge (Contribution/Balance) için ise terimler bölümünde ayrı bir tanım yok. Kontrol ünitesinin bir silindirin katkısını nasıl ölçtüğünü bu rehberdeki üretici belgeleri de yazmıyor; bunu aracın servis bilgisi söyler.

Her kodun sitede kendi sayfası var: P0200, P0201, P0202, P0203, P0204, P0205, P0206, P0261, P0262, P0263, P0264, P0265, P0266, P0269, P0272.

Cihaz P0201:00 yazıyor: sondaki haneler ne demek?

Mazda'nın aşağıdaki bülteni kodları P0201:00 biçiminde, ana koddan sonra iki nokta üst üste ve iki haneyle yazıyor ve bu satırı "Fuel injector circuit/open cylinder No.1" (1 numaralı silindir yakıt enjektörü devresi/açık) diye açıklıyor; yani iki noktadan önceki kısım bildiğimiz P0201'dir. Aynı bültenin onarım adımı kodlardan birini eksiz, yalnız P0203 diye yazıyor. Bülten sondaki 00'ın anlamını ayrıca açıklamıyor. Teşhis cihazları eki tireyle (P0201-00) ya da bitişik (P020100) de gösterebilir; ek hanelerin genel standarda göre nasıl okunduğunu arıza kodu sonundaki ek haneler rehberimizde anlattık. Kodu servise ekiyle birlikte götür.

Üretici belgelerinde ne çıktı: enjektör mü, kablo mu, motor beyni mi?

ABD Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi'nin (NHTSA) arşivindeki üretici belgelerinden aşağıdaki üçü bu kodları adıyla anıyor. Her biri yalnız kendi pazarını, modelini, motorunu ve model yılını kapsar.

Motor kontrol ünitesi: Mazda CX-5, Mazda3, Mazda6, CX-3 ve Mazda2. Bülten, bazı araçlarda motorun sarsıntılı çalışabileceğini ve arıza lambasının P0201 ile P0204 ya da P0202 ile P0203 kodlarıyla yanabileceğini yazıyor. Tekleme kodlarının (P0301, P0302, P0303, P0304) bu durumda "usually" (genellikle) aynı anda kaydedildiğini de not ediyor. Bültene göre neden, yalnız DENSO üretimi motor kontrol ünitelerinde görülen bir iç arıza olabilir; Mazda bu iç arızanın bir üretim değişikliğiyle giderildiğini yazıyor. Onarımda şikâyet doğrulandıktan sonraki adım, ünitenin etiketindeki dört haneli kodla DENSO üretimi olup olmadığını doğrulamak. Ünite DENSO üretimi değilse bülten uygulanmıyor. Yani bu bültende bile ünite değişimi, yalnız belirli bir üreticinin ünitesine bağlı bir yol.

Kablo ve soket: GM'in 3.0 dizel notu. Not, müşteri şikâyetleri arasında motorun sarsıntılı çalışmasını, teklemeyi, güç düşüklüğünü, arıza lambasını ve uzun bir kod listesinin herhangi bir birleşimini sayıyor. Notun neden (Cause) bölümü, listedeki kodlardan herhangi biri için motor kablo demetinin iki noktada ezilip, kısa devre yapıp ya da sürtünerek aşınmadığının incelenmesini istiyor; noktalardan biri motor kontrol ünitesi soketlerinden yaklaşık 18 inç (yaklaşık 46 cm) uzakta, jeneratörün (alternatör) üstünde. GM'e göre demette çok sayıda devre olduğu için hangi devrenin zarar gördüğüne göre çok çeşitli belirtiler ortaya çıkabilir. P0201-P0206 için not üç noktanın daha kontrolünü istiyor: notta numarasıyla anılan bir konnektörde terminallerin yeterince sıkı tutup tutmadığı ve terminal kilidinin yerinde olup olmadığı, enjektör soketlerinin tam oturup oturmadığı, o konnektörün yakınındaki enjektör kablolarında ezilme, kısa devre ya da aşınma. Notun düzeltme bölümündeki cümle açık: "In many cases, the ECM has been unnecessarily replaced for these concerns" (bu şikâyetlerde birçok durumda motor kontrol ünitesi gereksiz yere değiştirilmiş). GM, herhangi bir parça değiştirilmeden önce bu noktaların iyice incelenmesini ve yayımlanmış teşhis adımlarının izlenmesini istiyor.

Hava tarafı: GM'in 6.6 L5P notu. Not, P0263, P0266, P0269 ve P0272'yi 21 kodluk bir listenin içinde sayıyor ve bu kodların ara soğutucu boru bağlantılarının gevşekliğinden kaynaklanabileceğini yazıyor. Listedeki kodlardan herhangi bir birleşim kayıtlıysa turbo çıkış borusu, ara soğutucu giriş ve çıkış boruları ile gaz kelebeği bağlantısı kontrol ediliyor. GM'e göre bağlantının yetersiz olduğu durağan bir gözle kontrolde görülmeyebilir; notun yazdığına göre sorunun ortaya çıkmasının en olası anı, motorun yalpaladığı (engine roll) ya da fren torku sırasıdır. Not, aynı paragrafta ara soğutucu sisteminin servis bilgisindeki yöntemle kaçak testinden geçirilmesini "highly recommended" (şiddetle tavsiye edilir) diye öneriyor. Bu notun kapsamındaki araçlarda silindir katkı kodunun cevabı hava tarafındaki bir bağlantıda çıkabiliyor.

Kod çıktı, enjektör değişmeli mi?

Kodun kendisi bunu söylemez. Yukarıdaki üç belgenin hiçbirinde onarım adımı enjektör değişimi değil; bu, enjektörün arızalanamayacağı anlamına gelmez, yalnız kodun tek başına enjektörü göstermediğini anlatır. Enjektörün mü, kablonun mu, motor kontrol ünitesinin mi suçlu olduğuna aracın servis bilgisindeki teşhis adımlarıyla yapılan ölçüm karar verir.

Servise giderken neyi sormalı?

Belgelerdeki üç durumu akılda tutarak servisle şu sırayla konuşabilirsin:

1. Kodu ekiyle birlikte kaydet. Kodu silmeden önce teşhis cihazının ekranını fotoğrafla.
2. Hangi kodlar birlikte kayıtlı? Mazda'nın bülteni belirli kod çiftleri (P0201 ile P0204 ya da P0202 ile P0203) kayıtlıyken uygulanıyor; GM'in 6.6 L5P notu da listesindeki kodların birleşimine bakıyor. Tekleme kodlarının da kayıtlı olup olmadığını öğren.
3. Şikâyet şu an sürüyor mu, kod aktif mi? Mazda bülteninin onarımı, müşterinin şikâyetinin (motorun sarsıntılı çalışması ve kodlarla yanan arıza lambası) doğrulanmasıyla başlıyor. Kodun şu an aktif mi, yoksa geçmiş kayıtta mı olduğunu sor.
4. Soket ve kablo bakıldı mı? Enjektör soketlerinin ve kablo demetinin kontrol edilip edilmediğini sor; GM'in 3.0 dizel notundaki ilk adımlar bunlardı.
5. Motor kontrol ünitesi değişimi önerilirse hangi ölçüme dayanıyor? Yukarıdaki belgelerden Mazda'nınki ünite değişimini belirli bir üreticinin ünitesine bağlıyor, GM'in 3.0 dizel notu gereksiz ünite değişimine karşı uyarıyor.
6. Aracına ait bülten var mı? Mazda'nın bülteni, müşterilerin bültenin kendi araçlarına uyduğunu varsaymamasını, uyup uymadığını en yakın yetkili Mazda servisine sormasını istiyor. Aracın için yayımlanmış bir teknik bülten olup olmadığını yetkili servise şasi numarasıyla sor.

Bu adımlar onarım talimatı değil, servisle konuşurken soracağın sorulardır.

Arıza lambası yanarken araç kullanılabilir mi, ne yapmamalı?

Üç belge aracın sürülüp sürülemeyeceği hakkında bir şey yazmıyor. Arıza lambası yandığında ne yapılacağına aracının kullanım kılavuzunun uyarı lambaları bölümünden bak; kılavuz ne diyorsa ona uy ve kodu okut.

Enjektör soketlerini, kablo demetini ya da yakıt hatlarını kendin sökme; motor kontrol ünitesini kendin değiştirmeye ya da programlamaya kalkma. Mazda'nın bülteni, talimatlarının yetkin teknisyenler için yazıldığını ve "do-it-yourselfers" (işini kendi yapanlar) tarafından uygulanmaması gerektiğini yazıyor; bültende ünite değişimi bile Mazda'nın servis destek hattından önceden onay alınmasına bağlı. GM'in 3.0 dizel notu da kablo ve konnektör onarımını servis bilgisindeki talimatlara bağlıyor.

Sık sorulan sorular

P0200'ün İngilizce adı bazı listelerde "Malfunction" diye geçiyor. Fark var mı?

Sitedeki P0200 sayfasının İngilizce karşılığı "Injector Circuit Malfunction". SAE J2012'nin 2002 sürümü aynı kodu "Injector Circuit/Open" diye adlandırıyor ve terimler bölümündeki bir notta "malfunction" (arıza) sözcüğünün kod açıklamalarının çoğundan çıkarıldığını yazıyor. Kod numarası aynıdır; aracın için geçerli tanımı aracın servis bilgisi verir.

Arıza lambasıyla birlikte sigorta da attı. İlgisi olabilir mi?

GM'in 3.0 dizel notu, sigortaların atmasını motorun sarsıntılı çalışması ve teklemeyle aynı şikâyet listesinde sayıyor; notun neden bölümü de kablo demetinin ezilme ve aşınmaya karşı incelenmesini istiyor. Bu, yalnız o notun kapsadığı araçlar için yazılmış bir tespittir; senin aracında sigortanın neden attığını aracın servis bilgisine göre yapılan ölçüm gösterir.

Bu belgeler Türkiye'de satılan araçları kapsıyor mu?

Mazda'nın bülteni Mazda'nın Kuzey Amerika birimine aittir ve belgede sayılan modellerin belirli şasi numaralarından önce üretilenlerini kapsar; GM'in iki notu da yalnız Kuzey Amerika içindir. Türkiye'deki araçlar için durum bu belgelerden anlaşılmıyor.

Kaynaklar

• SAE J2012, Diagnostic Trouble Code Definitions (Nisan 2002), Public.Resource.Org'un Internet Archive'daki kopyası (SAE'nin resmî satış sürümü değil): madde 3.1-3.4, "malfunction" notu ve 4. bölümdeki kod kategorileri; enjektör devresi ve silindir katkı/denge satırları
• Mazda North American Operations, Technical Service Bulletin 01-004/17, son yayım 5 Temmuz 2017, NHTSA arşivi: 21 Şubat 2017 tarihli 01-004/17 ile 26 Ağustos 2016 tarihli 01-017/16'nın yerine geçer; Description (s. 1-2), Repair Procedure (s. 2-3), tüketici notu
• General Motors, Preliminary Information PIT5751C, 16 Aralık 2020, 3.0 L LM2 dizel, NHTSA arşivi: sürüm 4; Condition, Cause, Correction
• General Motors, Preliminary Information PIP5468F, 8 Ağustos 2018, 2017-2019 Silverado ve Sierra 6.6 L5P, NHTSA arşivi: sürüm 7; Condition, Cause, Correction

Görseller: storem / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0); temsilî.