P0299 Turbo Basıncı Düşük, P0234 Aşırı ve Wastegate Solenoidi P0243-P0246 Ne Anlatır, Turbo Değiştirilmeden Önce Neye Bakılır?

P0299 turbo basıncının düşük kaldığını (standarttaki İngilizce adıyla Underboost), P0234 aşırı yükseldiğini (Overboost Condition) söyler. P0243, P0244, P0245 ve P0246 turbo basıncını sınırlayan wastegate düzeninin solenoidinde devre, aralık/performans, düşük ve yüksek sinyal kodlarıdır; P2263 turbo basınç sisteminin, P00AF turbo basınç kontrol modülünün performansını anar. Bu kodlar turbo basınç sensörünün kendi devresini anlatmaz; basıncın kendisini ve onu ayarlayan wastegate kumandasını anlatır. Hiçbiri tek başına turbonun bozulduğunu söylemez. GM'in bazı 1.4 turbo modelleri için yayımladığı bülten, P0299 kayıtlıyken turbo değiştirilmeden önce solenoid valfe, hortumlarına, aktüatör klipsine, hava girişine ve egzoz karşı basıncına baktırıyor; Ford'un bazı 2.0 ve 2.3 EcoBoost modelleri için servis mesajı, aralarında P0243 ve P0299'un da bulunduğu kodlarla gelen güç kaybında olası neden olarak aktüatörü, klipsini ve çubuğunu sayıyor. İki belge de yalnız saydığı modeller için yazılmış.

P0299, P0234 ve wastegate solenoidi kodları neyi anlatır?

Arıza kodlarının ortak sözlüğü SAE J2012 standardıdır. Aşağıdaki Türkçe adlar sitedeki kod sayfalarımızdan, İngilizce adlar standardın Nisan 2002 sürümünden alındı.

Standardın tür tanımları kodları okumayı kolaylaştırıyor. Madde 3.1'e göre devre kodu, sistemden sabit bir değer ya da hiç cevap gelmediğini anlatır. Madde 3.2'ye göre aralık/performans kodunda sinyal normal çalışma aralığındadır ama o anki çalışma koşuluna uymaz; takılı kalmış ya da kaymış değerleri, yani bir devrenin, parçanın ya da sistemin zayıf performansını gösterebilir. Madde 3.3 ve 3.4 düşük ve yüksek girişi, kontrol modülünün ucunda ölçülen gerilimin, frekansın ya da başka bir özelliğin normal aralığın altında ya da üstünde olması diye tanımlar. Kodlardaki "A" harfini ise madde 3.8'e göre üretici belirler; hangi solenoidin "A" olduğunu aracının servis bilgisi söyler.

Sekiz kodun her biri için sitede ayrı sayfa var: turbo basıncının düşük kalması için P0299, aşırı basınç için P0234, turbo basınç sisteminin performansı için P2263, wastegate solenoidi için P0243, P0244, P0245 ve P0246, turbo basınç kontrol modülünün performansı için P00AF. Cihaz kodu P0299-00 ya da P024313 gibi ekli gösteriyorsa ilk beş karakter ana koddur; sondaki iki hanenin ne anlattığını arıza kodunun sonundaki ek rehberimiz anlatıyor.

Wastegate ve solenoidi ne iş yapar?

Turbo üreticisi Garrett Motion'ın 2022'de yayımlayıp 2025'te güncellediği yazısına göre wastegate, egzoz gazının turbonun türbinine uğramadan yanından geçmesine izin veren yaylı bir valftir. Bu sayede turbonun dönüş hızı, dolayısıyla ürettiği basınç sınırlanır.

Wastegate'i hareket ettiren düzenin parçalarını iki üretici kendi motorları için sayıyor. GM'in aşağıdaki bülteni 1.4 turbo motorunda wastegate tarafında şu parçaları anıyor: wastegate solenoid valfi ve hortumları, wastegate aktüatörü ve portu, aktüatör klipsi, wastegate kolu ve pimi. Ford'un servis mesajı da EcoBoost motorları için aktüatörü, aktüatör çubuğunu ve iki klipsini anıyor. P0243-P0246 kodlarının adı bu düzenin solenoidini anar.

GM bülteni P0299'da turboyu değiştirmeden önce neye baktırıyor?

GM'in PIP5495N numaralı ön bilgi bülteni 26 Mayıs 2021 tarihli, 13. sürüm ve NHTSA'nın (ABD Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi) arşivinde yayımlanmış. Başlığı "Check Engine Light On With P0299 Or P0234", yani P0299 ya da P0234 ile yanan motor arıza lambası. Kapsamı 1.4 litre LUV ya da LUJ motorlu 2013-2020 Buick Encore, 2011-2016 Chevrolet Cruze, 2012-2020 Chevrolet Sonic ve 2013-2020 Chevrolet Trax; bölge Kuzey Amerika ve Kore. Bültenin amacı, garanti parça merkezine "no trouble found" (arıza bulunamadı) sonucuyla geri dönen turboların sayısını azaltmak; sebep satırında da yanlış teşhis ("Misdiagnosis") yazıyor.

Bülten P0299 kayıtlıyken iki liste veriyor. İlki "Do not replace the turbocharger if P0299 is set and one of the following is present", yani P0299 kayıtlıyken aşağıdakilerden biri varsa turbo değiştirilmez:

İkinci liste "Replace the turbocharger if P0299 is set and at least one of the following is present", yani turbonun değiştiği durumlar: wastegate kolunun milden ayrılması, kol piminin koldan ayrılması, wastegate valfinin ya da bağlantısının sıkışıp hareket etmemesi, türbin çarkının dönmemesi, milinin kırılması ya da çark somununun eksik olması. Somun eksikse bülten, turbo değişmeden önce somunun bulunmasını istiyor. Kol eğikse karar aşağıdaki basınç testine bırakılıyor. Bülten bir de yetersiz wastegate ön yükünü sayıyor: aktüatör çubuğu yerinde dururken kol az bir kuvvetle oynuyorsa turbo değişiyor; GM bu durumun yalnız orijinal turbolu 2011 ve 2012 model araçlarda bulunacağını, güncellenen aktüatörün kapalı yönde 5 mm daha fazla hareket payı verdiğini yazıyor.

Bültende bir uyarı daha var: kurcalamaya karşı sürülen mühür boyası kırıksa ya da yoksa, teknisyenden emme, egzoz ve motor yazılımında başka değişiklik izi araması isteniyor; GM'e göre bu, wastegate kolunun ayarıyla oynanarak motorun çalışmasının değiştirilmeye çalışıldığını gösterebilir; böyle bir değişiklik bulunursa onarımdan önce garanti durumu servis müdürüyle gözden geçiriliyor.

GM bülteninde turbo değişimine hangi ölçümle karar veriliyor?

GM, P0299'un nedeni yukarıdaki kontrollerle bulunamazsa turbo basınç kontrol testini istiyor ve bunu kesin bir kurala bağlıyor: "Always perform this test prior to replacing the turbocharger if DTC P0299 is set and no other issue has been found." Başka bir sorun bulunmadıysa bu test turbo değişiminden önce her zaman yapılıyor.

Test GM'in teşhis cihazıyla (GDS2) yapılıyor: kayıtlı kodlar silinir, motor normal çalışma sıcaklığına getirilir, araç güvenli bir alana götürülür, duruştan tam gazla şanzıman 1. vitesten 2. vitese geçene kadar hızlanılıp durulur ve bu üç kez tekrarlanır. Sonra cihazın grafiğinde ölçülen basınç ile istenen (hedef) basınç arasındaki fark okunur. Bültenin kapsadığı 1.4 turbo modellerde ölçüm penceresindeki fark 14 kPa'dan (2,0 psi) fazlaysa turbo değişir. Yeni turboyla test tekrarlanır ve iki ekran görüntüsü garanti evrakına eklenir.

GM'in örnek grafiklerinde normal çalışan wastegate'te ölçülen basınç hedef basıncı yakından izliyor. Arızalı wastegate örneğinde ise ölçülen basınç hedefin üzerine çıkıyor, yönetim sistemi bunu düzeltirken bu kez hedefin belirgin biçimde altına iniyor. Bu test servis teknisyeni için yazılmış ve tam gaz kalkış içeriyor; trafikte kendin deneme.

GM bülteni soğuk havada P0299 için ne diyor?

GM'in aynı bülteni kendi kapsamındaki modeller için kışa ayrı bir not düşüyor: "In cold weather conditions, moisture in the induction system can freeze", yani soğuk havada emme sistemindeki nem donabilir. Bültenin ara soğutucu (intercooler) buzlanması bölümüne göre P0299, emme sisteminde, ara soğutucuda ve/veya turbo basınç sensöründe biriken buz yüzünden kaydedilebilir. Encore ve Trax için GM, aşırı soğuk havada motor performansı düşüklüğünü, PCV baypas hortumunu ve ara soğutucu buzlanmasını anlatan 16-NA-405 numaralı bültenin en son sürümüne yönlendiriyor. Bu not yalnız bültenin kapsadığı 1.4 turbo modeller için yazılmış; başka marka ya da motor için genel kural sayılmaz.

Ford bülteni P0243 ve P0299'da neye işaret ediyor?

Ford'un SSM 50485 numaralı servis mesajı, NHTSA kaydına göre 11 Şubat 2022 tarihli. Kapsamı 2.0 litre ya da 2.3 litre EcoBoost motorlu bazı 2019-2022 Edge ve Nautilus, 2020-2022 Escape ve Corsair, 2021-2022 Bronco Sport. Mesaja göre bu araçlarda güç kaybı ve yanan arıza lambası görülebilir; mesajın "and/or" ile sıraladığı sekiz kodun ikisi P0243 ve P0299.

Ford'a göre bunun nedeni çalışmayan wastegate aktüatörü, eksik aktüatör klipsi ("e-clip") ya da aktüatör çubuğunda gözle görülmeyen hasar olabilir. Teşhis turbo değişimine götürürse Ford, komple turbo yerine aktüatörü, aktüatör çubuğunu ve iki klipsi değiştiren bir servis setinin (K2GZ-9G488-B) çıktığını not düşüyor; aktüatör değişirken setteki bütün parçaların takılması gerekiyor. Mesaj çubuktaki hasarın gözle görülmeyebileceğini yazdığı için bu araçlarda çubuğun dışarıdan sağlam görünmesi, sayılan nedeni dışlamıyor.

Bültenler P0234, P2263 ve P00AF için ne söylüyor?

GM bülteninin başlığı P0234'ü de anıyor, ama iki listesi yalnız P0299 için yazılmış. Başlık dışında P0234'ün geçtiği tek yer, solenoid valf ya da hortumlarının birikinti veya yağla tıkanması maddesi: GM burada başlığında P0234 ve bir turbo basınç sensörü kodu geçen PI0466 numaralı bültene de bakılmasını istiyor. Bülten P0234 için ayrıca bir neden listesi vermiyor; bu yüzden P0299 listesindeki her maddeyi P0234 için de geçerli saymak doğru olmaz.

Ford'un mesajı P0234'ü anmıyor. P2263, P00AF, P0244, P0245 ve P0246 ise iki belgede de geçmiyor; belgeler bu kodlar için olası neden saymıyor. P0234 dahil bu kodlardan biri okunduğunda sorunun nereden geldiğini aracın servis bilgisindeki teşhis adımları belirler.

Turbo değişimi önerildiyse ustaya hangi sorular sorulabilir?

• Kayıtlı kod ve eki ne? Kod silinmeden önce ekranın fotoğrafını çekersen ustayla aynı bilgiye bakarsınız.
• Wastegate solenoidi, hortumları, aktüatörü ve klipsi kontrol edildi mi? GM'in 1.4 turbo bülteninde P0299 kayıtlıyken bu parçalarda sayılan kusurlardan biri varsa turbo değiştirilmiyor.
• Hava filtresi, hava kanalları ve egzoz karşı basıncı kontrol edildi mi? Bunlar da aynı bültenin listesinde.
• Ölçülen ve hedef turbo basıncı karşılaştırıldı mı? GM kendi kapsamındaki araçlarda turbo değişimini bu farka bağlıyor.

Sık sorulan sorular

Türkiye'de satılan bir araç bu iki bültenin kapsamına girer mi?

GM bülteni bölge olarak Kuzey Amerika ve Kore'yi yazıyor ve yalnız 1.4 litre LUV ya da LUJ motorlu dört modeli sayıyor; Ford'un mesajı da yalnız listelediği modelleri ve model yıllarını kapsıyor. Türkiye'de satılan bir aracın bu kapsama girip girmediği iki belgeden de anlaşılmıyor. Aracına ait bir servis bülteni olup olmadığını yetkili servis şasi numarasıyla sorgulayabilir.

Turbo soğutma suyu kaçırıyor diye değişir mi?

GM bülteni kendi kapsamındaki turbolar için, turbonun emme ya da egzoz sistemine soğutma suyu kaçağının kaynağı olmasını tümüyle imkânsız saymasa da "highly unlikely", yani pek olası olmayan bir durum olarak yazıyor. Bültene göre turboda, soğutma suyunun içeriden emme ya da egzoz tarafına kaçmasına yol açacak hareketli parça ya da soğutma suyu contası yok. Turbodaki soğutma suyu kaçağında bülten, soğutma borularına ve bağlantılarına bakılmasını istiyor.

Turbo değişecekse yağ besleme borusu da değişmeli mi?

GM bülteni kendi kapsamındaki 1.4 turbo modellerde, turbo değişecekse yağ besleme borusunda tıkanma aranmasını istiyor; boru tıkalıysa temizlenmeye çalışılmadan değiştiriliyor. Yağ dönüş borusunun da hasar ya da tıkanma için kontrol edilmesi iyi uygulama olarak yazılıyor. 2011 ve 2012 model araçlarda ayrıca motor kontrol ünitesinin en son yazılımda olup olmadığına bakılıyor; bu yazılım belirli kullanım koşullarından sonra motor kapatıldığında soğutma fanlarını kısa bir süre çalıştırıyor.

Kaynaklar

• General Motors, Preliminary Information PIP5495N, "Check Engine Light On With P0299 Or P0234", 26 Mayıs 2021 (sürüm 13), NHTSA arşivi: Models, Involved Region or Country, Condition, Cause, Correction ("Do not replace…" ve "Replace the turbocharger…" listeleri), "Charger Air Cooler (CAC) Icing and cold weather issues", Turbochargers Returned for Engine Coolant Leaks, Turbocharger Boost Control Test, Turbocharger Replacement - Inspection to Perform, Warranty Information, Version History
• Ford, SSM 50485, "2019-2022 Edge/Nautilus, 2020-2022 Escape/Corsair, 2021-2022 Bronco Sport - 2.0L/2.3L EcoBoost - Lack Of Power And Illuminated MIL, Various DTCs", 11 Şubat 2022 (NHTSA kaydındaki tarih), NHTSA arşivi
• SAE J2012, Diagnostic Trouble Code Definitions (Nisan 2002), Public.Resource.Org'un Internet Archive'daki kopyası (SAE'nin resmî satış sürümü değil): madde 3.1-3.4 ve 3.8; Tablo B3 (P0234, P0243-P0246, P0299) ve Tablo B14 (P2263) satırları
• Garrett Motion, "How Turbocharger Wastegates Work – Internal vs External" (26 Ekim 2022; 25 Eylül 2025'te güncellendi): "What Is A Wastegate?", "What Does A Wastegate Do?", "How Does A Wastegate Work?" bölümleri

Görseller: Michael Hicks / Wikimedia Commons (CC BY 2.0); kesit modeli, temsilî.