ABD, Far Kurallarını Yenilemek İçin Süreç Başlattı: Göz Alan Farlar ve LED Ampuller Gündemde

ABD'nin trafik güvenliği kurumu NHTSA (Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi), araç farlarını ve lambalarını düzenleyen FMVSS 108 standardını yenilemek için müzakereli kural yapımı sürecini başlattı. Kurumun 8 Ekim 2026'da Federal Register'da (ABD resmî gazetesi) yayımlanan bildirimi, far kurallarının yeniden yazılmasına yön verecek bir danışma komitesi kurma niyetini duyuruyor. Ele alınacak başlıklar arasında diğer yol kullanıcılarını kamaştıran farlar, değiştirilebilir ampuller ve yarı otomatik uzun-kısa far geçişi var. Yeni bir kural henüz yok: komite önce uzlaşma tavsiyelerini hazırlayacak, kural önerisi ondan sonra gelecek. ABD standardı, Türkiye'de satılan araçları doğrudan bağlamıyor.

NHTSA tam olarak ne yaptı?

Yayımlanan belge bir kural ya da kural önerisi değil; Federal Register'da bildiri (notice) türünde. Adı, "Araç Aydınlatması için Müzakereli Kural Yapımı Danışma Komitesi kurma niyeti; görüş çağrısı ve üyelik başvurusu çağrısı" olarak çevrilebilir. NHTSA'nın 6 Ekim tarihli basın bültenine göre kurum, aydınlatma standartlarını güncellemek için müzakereli kural yapımı yöntemine 25 yılı aşkın süredir ilk kez başvuruyor.

Bu yöntemde kurum, kuraldan doğrudan etkilenecek tarafları bir komitede toplayıp uzlaşma arar. Federal Register bildirimine göre uzlaşma sağlanırsa ABD Ulaştırma Bakanlığı, buna uygun bir kural önerisi yayımlayıp kamuoyunun görüşüne açacak.

Hangi far konuları masada?

Federal Register bildirimi, çalışmanın kapsayacağı konuları örnek vererek sıralıyor. Listenin başında far sistemlerinin yol açtığı kamaşma (glare) duruyor; değiştirilebilir ışık kaynakları, alacakaranlık sensörleri ve uzun-kısa far arasında yarı otomatik geçiş de listede. NHTSA bülteni ise bu başlıkları LED'ler, alacakaranlık sensörleri, otomatik uzun far ve değiştirilebilir ışık kaynakları için kuralların iyileştirilmesi olarak özetliyor.

Bildirimde geçen konuların tamamı:

• Far sistemlerinin yol açtığı kamaşma
• Değiştirilebilir ışık kaynakları (ampuller)
• Alacakaranlık sensörleri
• Plastik optik malzemeler
• Yarı otomatik uzun-kısa far geçişi
• Asgari lamba boyutu şartları
• Kısa ve uzun huzmenin ışık dağılımı (fotometri)
• Farın araç üzerindeki performansı: far ayarı ve montaj yüksekliği
• Yardımcı lamba şartları
• Üç tekerlekli motosikletlerde montaj şartları
• İlgili donanıma ilişkin eskimiş fiziksel test şartları ve değiştirilebilir lensli lambaların test yöntemi
• Uluslararası standartlarla uyum

Bildirim kamaşmaya ya da gece kazalarına dair bir sayı vermiyor. NHTSA Başkanı Jonathan Morrison ise bültende, bugünkü standartların otomobil üreticilerinin güvenliği artıran en yeni aydınlatma teknolojilerini kullanmasına izin vermediğini söyledi.

LED ampuller neden bu sürece girdi?

Bildirime göre NHTSA, standardın yeni araç tasarımları ve teknolojiler için modernize edilmesi gerektiğini uzun süredir kabul ediyor ve 2018 baharında bu amaçla bir kural çalışması (RIN 2127-AL95) başlatmıştı. Bugün sayılan başlıkların bir kısmı o çalışmanın özetinde de yer alıyordu. Belgeye göre bu modernizasyon çabası, Osram Sylvania'nın 12 Aralık 2019 tarihli dilekçesinden sonra hız kazandı. Dilekçenin konusu, mevcut ampullerin yerine takılan LED ışık kaynaklarıydı.

Bildirim LED ampuller hakkında bir karar içermiyor; yalnız "değiştirilebilir ışık kaynakları" başlığını komitenin gündemine koyuyor. Yani bu bildirimle ABD'de LED ampullere ilişkin bir kural değişmiyor.

Komitede kimler yer alacak?

NHTSA, komitenin en fazla 18 üyeden oluşmasını öneriyor; bültene göre üyeleri ABD Ulaştırma Bakanı Sean P. Duffy atayacak. Bildirime göre hiçbir grubun komitede belirleyici çoğunluğu olmayacak ve üyeler bu görev için ücret almayacak. Toplantıları yönetmek için tarafsız bir kolaylaştırıcı tutulacak.

Bunlara ek olarak NHTSA'nın kendi temsilcisi de görüşmelere tam katılımcı olarak katılacak. Kurum, bu dağılımın ve komitenin kapsamının uygun olup olmadığına dair görüş istiyor.

Bu süreç Türkiye'deki araçları etkiler mi?

Doğrudan etkilemez. FMVSS 108, ABD'nin federal motorlu araç güvenlik standartlarından biri. Türkiye'de yeni araçların tip onayı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın AB mevzuatına uyumlu Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik (AB/2018/858) çerçevesinde veriliyor. 1 Eylül 2020'de yürürlüğe giren yönetmeliğin 57. maddesine göre, ekinde (Ek II) listelenen ve AB'nin ve Türkiye'nin kabul ettiği Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu (BM/AEK) regülasyonları tip onayı şartlarının parçası olarak uygulanıyor. NHTSA bildiriminde uluslararası standartlarla uyum da ele alınacak konular arasında sayılıyor; ancak belge hangi standartların esas alınacağını belirtmiyor.

Halojen fara sonradan takılan LED ampulün, far ayarının ve sararmış farın Türkiye'de 1 Haziran 2026'dan beri araç muayenesinde uygulanan Kusurlar Tablosu'nda nasıl değerlendirildiğini Farlar Neden Zayıf Yanar? Sararma, Ayar ve LED Dönüşümü rehberimizde anlattık.

Sık Sorulan Sorular

ABD'de far kuralları değişti mi? Hayır. 8 Ekim'de yayımlanan belge, bir danışma komitesi kurma niyetini duyuran bildiri. NHTSA kural önerisini, komite uzlaşma tavsiyelerini sunduktan ve Ulaştırma Bakanı bunları onayladıktan sonra yayımlamayı planlıyor.

Göz alan farlar için ABD'de yeni bir sınır kondu mu? Hayır. Kamaşma, komitenin ele alacağı konuların başında yer alıyor; ancak belge yeni bir sınır ya da değer öngörmüyor.

Görüş ve başvuru için son tarih ne? NHTSA'nın bültenine göre 9 Kasım 2026; Federal Register bildirimi süreyi yayımdan itibaren 30 gün olarak tanımlıyor. Görüşler regulations.gov'da NHTSA-2026-1981 numaralı dosyaya gönderiliyor; üyelik başvuruları için bildirim ayrıca e-posta ve posta yolu tanımlıyor.

Bu süreç Türkiye'de satılan araçları etkiler mi? Doğrudan etkilemez; FMVSS 108 bir ABD standardı. Türkiye'de yeni araçlar, AB mevzuatına uyumlu tip onayı yönetmeliği ve Türkiye'nin kabul ettiği BM/AEK regülasyonları çerçevesinde onaylanıyor.

Görseller: Antoineets / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).