Avrupa Parlamentosu'nda Komisyon Oyu, Yasa Değil: Otomobilde 2035 Hedefi Yüzde 87,5, Çelik Kredisiyle Yüzde 95

Avrupa Parlamentosu'nun (AP) komisyonları 4 Kasım 2026'da otomotiv paketinin üç metnini oyladı. Çevre Komisyonu (ENVI), yeni otomobillerde 2035 CO2 azaltım hedefini yüzde 100'den yüzde 87,5'e indiren ve üreticilerin AB yapımı düşük karbonlu çelik kredisiyle yüzde 95'e ulaşmasını isteyen metni kabul etti. Bu bir yasa değil: Parlamento'nun müzakere yetkisinin Aralık 2026 genel kurulunda oylanması bekleniyor, ardından AB hükümetleriyle müzakere gelecek. Teklifi Avrupa Komisyonu yazdı; oy kullananlar Parlamento'nun komisyonları; hükümetler ise Konsey'de masada.

AP komisyonu 2035 için ne kabul etti?

CO2 bültenine göre ENVI metni 48 kabul, 30 ret, 2 çekimser oyla geçti. Otomobilde filo hedefi yüzde 87,5; üreticiler, 2021 AB filo referans hedefinin yüzde 7,5'iyle sınırlı emisyonu AB yapımı düşük karbonlu çelik kredisiyle telafi ederek yüzde 95 hedefine ulaşacak. Bülten, yüzde 95 ile yüzde 100 arasındaki kısmı açıklamıyor.

Yürürlükteki kural ve Avrupa Komisyonu teklifi AP Araştırma Servisi notundan, son sütun bültenden:

Komisyon teklifinde 2035'ten itibaren telafi, yakıt kredisinde yüzde 3, çelik kredisinde yüzde 7 sınırıyla toplam yüzde 10'a kadardı. ENVI metninde 2035 hedefinde çelik kredisi sınırı yukarıdaki yüzde 7,5; ayrıca yürürlükten 2034 sonuna kadar çelik kredisi hedefe en fazla yüzde 3 sayılıyor. Metin ayrıca yalnız uygun yenilenebilir ve düşük karbonlu yakıtla çalışan araçları (VEEF) "sıfır emisyonlu araç" tanımına ekliyor.

AB yapımı küçük elektrikliye hangi kredi öneriliyor?

ENVI metninde üreticinin ortalama CO2 hesabında, en fazla 4,2 metre uzunluğundaki AB yapımı küçük elektrikli 1,4 araç, katı elektrik tüketimi eşiklerini karşılayan AB yapımı yüksek verimli elektrikli 1,2 araç sayılıyor. Sosyal kiralamayla tescilde bu çarpanlar 1,5 ve 1,3'e çıkıyor.

AB yapımı tam elektrikli hafif ticari, yürürlükten 2034 sonuna kadar 1,2, 2035'ten itibaren 1,4 araç sayılacak. AP Araştırma Servisi notuna göre Komisyon teklifinde AB'de üretilen küçük sıfır emisyonlu araç için çarpan 2034'e kadar 1,3'tü.

Çocuk algılama ve mekanik kapı kolu zorunlu oldu mu?

Bu oyla hayır; ikisi de omnibüs bülteninin anlattığı AP komisyonları metninde. Çevre, İç Pazar ve Ulaştırma komisyonlarının 105 kabul, 39 ret, 21 çekimser oyla geçirdiği metin, 3,5 tona kadar otomobil ve hafif ticarilere araç kapatıldıktan ya da kilitlendikten sonra çalışan çocuk algılama sistemi, acil durumda içeriden ve dışarıdan mekanik açılan kapı öngörüyor. Bülten bu iki şart için tarih vermiyor.

Aynı metindeki iki öneri daha:

• AB yapımı şarj edilebilir hibrit: CO2 hesap yönteminin 2029 sonuna kadar değişmemesi, 2030'dan itibaren gerçek sürüş verisiyle her yıl güncellenmesi.
• Ağır vasıtada Euro 7: uygulamanın 18 ay ertelenmesi.

Şirket araçlarında ne isteniyor?

Filo bültenine göre Ulaştırma ve Çevre komisyonları metni 89 kabul, 29 ret, 4 çekimser oyla kabul etti. Metin, 250'den fazla çalışanı ve 50 milyon euro üstü cirosu olan şirketlerin otomobil ve hafif ticarilerini kapsıyor; yeni şirket aracı tescillerinde sıfır ve düşük emisyonlu araç payı için 2030 ve 2035'e ülke bazında yüzde 67 ile 95 arasında hedef yazıyor.

Bülten bu hedefleri "aspirational" (ulaşılması istenen) diye niteliyor; AP Araştırma Servisi notu Komisyon teklifindeki hedefleri üye ülke düzeyinde "mandatory" (zorunlu) diye anlatıyor. AP üyeleri, 2028'den itibaren sıfır ve düşük emisyonlu olmayan şirket aracına mali destek verilmemesini, desteğin de yalnız "made in the European Union" araçlara gitmesini istiyor. Bültene göre AB'de yeni otomobillerin yüzde 58'ini, yeni hafif ticarilerin yüzde 90'ını şirketler alıyor.

Ticaret Bakanı Bolat "Made in EU" için ne dedi?

Ticaret Bakanlığı'nın 4 Kasım tarihli metnine göre Bakan Ömer Bolat, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'ndaki 2027 bütçesi sunumunda Türkiye'nin Gümrük Birliği'nin "Made in EU" kapsamı içinde değerlendirildiğini, ancak AB Parlamentosu ve AB Konseyi'ndeki tartışmaların devam ettiğini söyledi. Bakanlık metni 4 Kasım'daki komisyon oylarını anmıyor.

Bolat'ın sözleri Bakanlık metninde şöyle:

"Bu konuda Türk otomotiv sektörü açısından elektrikli araçlarda gelecekte sıkıntılar oluşturabilecek ve pazar imkanlarımızı daraltabilecek önerilerle ilgili yoğun bir diplomasi sürdürüyoruz. Son bir yıl içinde 92 ayrı görüşmeyle AB Komisyon yetkilileri ve üye ülkelerinin ilgili bakanları, Avrupa Parlamentosu raportörleri, gruplarının başkanları ve başkanvekilleriyle yoğun temaslar yaptık. Türkiye'de yatırımı olan Avrupalı şirketlerle görüşmeler gerçekleştirdik. Tüm çalışmalarımız içinde en çok önem verdiğimiz konu budur."

Ortak ad Sanayi Hızlandırma Yasası (Industrial Accelerator Act): omnibüs ve filo bültenleri "made in the EU" tanımını bu yasaya bırakıyor; Bakanlık metninde Bolat, "Made in EU" politikaları ve "Sanayi Hızlandırma Yasası Taslağı" için çalışmaları sürdürdüklerini söylüyor. Ne AP bültenleri ne Bakanlık metni, Türkiye'de üretilen bir aracın bu kredi ve desteklerden yararlanıp yararlanmayacağını söylüyor.

Komisyon'un Mart 2026 tarihli yasa teklifi ülke adı vermiyor. Gümrük birliği ve serbest ticaret ortaklarının içeriğini AB menşeli sayan 8. ve 9. maddeleri kamu alımı ve diğer kamu desteklerine ayırıyor; şirket aracı desteğinde, küçük elektrikli araç kredisinde ve düşük karbonlu çelikte "made in the EU" ölçütünü ise 13. ve 14. maddelerde AB içi menşeye bağlıyor; teklifin Ek III'ü şirket aracı ve küçük elektrikli kredisi için ilk şart olarak aracın "assembled within the Union" (AB içinde monte edilmiş) olmasını yazıyor. AP Araştırma Servisi'nin filo notu da şirket aracı ölçütünü böyle anlatıyor. Bu, Komisyon'un teklifi; AP ve Konsey'in son metni değil. Teklifi ve Toyota'nın Türkiye için "güvenilir ortak" talebini 17 Ekim'de yazmıştık.

Sektör ve raportör oyu nasıl değerlendirdi?

ACEA'nın 4 Kasım açıklaması, ENVI metninin "some additional flexibility" (bir miktar ek esneklik) içerdiğini, ama otomobillerde bunun "too limited in scope and duration" (kapsam ve süre bakımından fazla sınırlı) kaldığını yazıyor. Raportör Massimiliano Salini (EPP, İtalya) ise CO2 bülteninde oylanan uzlaşmayı Avrupa otomotivi için "a turning point" (dönüm noktası) diye niteliyor.

Takvimde sırada ne var?

Yasama Gözlemevi CO2 dosyası için gösterge genel kurul tarihi olarak 14 Aralık 2026'yı veriyor; 16 Ekim'de bu tarih 23 Kasım görünüyordu. AB liderleri 15-16 Ekim zirvesinde müzakerelerin yıl sonuna kadar bitmesini istemişti. Kuralın değişmesi için Parlamento ile Konsey'in metinde uzlaşması gerekiyor.

Sıkça Sorulan Sorular

2035 hedefi değişti mi? Hayır. Yürürlükteki kural otomobil ve hafif ticaride yüzde 100. Avrupa Komisyonu yüzde 90 önerdi; ENVI metni otomobilde yüzde 87,5 (çelik kredisiyle yüzde 95), hafif ticaride yüzde 80 diyor. Hiçbiri yasalaşmadı.

Binek otomobillerde Euro 7 ertelendi mi? Omnibüs bülteni 18 aylık erteleme önerisini ağır vasıta başlığında yazıyor; binek otomobil Euro 7 takvimine değinmiyor.

Türkiye'de üretilen araç "made in the EU" sayılacak mı? AP bültenleri ve Bakanlık metni bunu söylemiyor; tanım Sanayi Hızlandırma Yasası'na bırakılmış. Komisyon'un teklifi ülke adı vermeden bu kredi ve destekleri AB içi menşeye bağlıyor. Bolat, Gümrük Birliği'nin kapsam içinde değerlendirildiğini, AP ve Konsey'de tartışmanın sürdüğünü söylüyor.

Görseller: European Parliament / Wikimedia Commons (CC BY 2.0); Eylül 2024 genel kurulu, temsilî görsel.