Toyota, AB'nin Sanayi Hızlandırma Yasası Teklifinde Türkiye'nin "Güvenilir Ortak" Olarak Tanınmasını İstedi

Toyota Motor Europe (TME), 16 Ekim 2026'da yayımladığı bültende Avrupa Birliği'nden "Made with Europe" (Avrupa ile birlikte üretilmiş) yaklaşımı istedi: Avrupa Komisyonu'nun Mart 2026'da teklif ettiği Sanayi Hızlandırma Yasası (Industrial Accelerator Act), Birleşik Krallık, Türkiye ve Japonya'nın da aralarında bulunduğu güvenilir ortakları tanımalı. Şirket, yüzde 70'lik Avrupa içerik şartının üç yılda kademeli getirilmesini ve 2030'dan önce esaslı bir otomotiv şartı uygulanmamasını da önerdi. Belge bir şirketin önerisidir, AB'nin kararı değildir. Türkiye'yi doğrudan ilgilendiren yanı şu: Toyota'nın Avrupa'daki fabrikalarından biri Sakarya'da.

Toyota tam olarak ne istiyor?

Toyota'nın 16 Ekim bülteni ve 15 Ekim tarihli basın brifingine ait politika belgesi, "yalnızca AB27" tanımından kaçınılmasını istiyor; belgeye göre böyle bir tanım, Avrupa'daki faaliyetleri İngiltere, Türkiye ve Japonya gibi ortaklarla yakından bağlı üreticileri cezalandırabilir. Şirket ayrıca kamu alımları, teşvikler ve şirket filoları için tek bir kural seti istiyor.

TME Başkanı ve CEO'su Yoshihiro Nakata bültende "Toyota Avrupa'da misafir değil. Biz Avrupalı bir üreticiyiz ve Avrupa otomotiv sanayisinin başarılı olmasını istiyoruz" diyor.

Komisyon'un teklif metni ne diyor?

Avrupa Komisyonu'nun 4 Mart 2026 tarihli teklif metninin (COM(2026) 100) 9. maddesi, AB'nin serbest ticaret alanı ya da gümrük birliği kuran anlaşma yaptığı üçüncü ülkelerden gelen içeriği kamu destek programlarında AB menşeli sayıyor. 8. madde ise kamu alımlarında bu eşdeğerliği aynı ülkelere ve Hükümet Alımları Anlaşması'na (GPA) taraf ülkelere, AB'nin o anlaşma kapsamında ilgili yükümlülüğü bulunduğu durumlarda tanıyor. İki madde de kapsadığı ülkeleri adıyla saymıyor; Komisyon'a belirli ölçütlerle bir ülkeyi bu kapsamdan çıkarma yetkisi de veriyor.

Teklif metni ve ekleri ile Toyota'nın önerisi yan yana:

Bu araç şartları satılan her aracı kapsamıyor; kamu alımları, kamu destek programları ve şirket araçlarına mali destek kapsamındaki elektrikli, şarj edilebilir hibrit ve yakıt hücreli araçlar ile küçük sıfır emisyonlu otomobillere verilen "süper kredi"yi ilgilendiriyor. Komisyon'un 4 Mart bültenine göre teklif, yürürlüğe girmeden önce Avrupa Parlamentosu ve Konsey'de müzakere edilecek.

TME'nin Kurumsal İşlerden Sorumlu Üst Yöneticisi (Chief Corporate Officer) Matt Harrison ise brifingdeki konuşmasında, mevcut teklifte AB dışında üretilen araçların yalnız pazarın yaklaşık yüzde 2'sini oluşturan kamu alımı filolarına erişebileceğini, çok daha büyük şirket filosu pazarının dışında kalacağını söyledi.

Türkiye'deki fabrika bu tartışmanın neresinde?

Toyota'nın bültenine göre şirketin Avrupa'daki sekiz üretim tesisi Portekiz, Birleşik Krallık, Fransa, Polonya, Çekya ve Türkiye'de. Satış ve Pazarlamadan Sorumlu İcra Başkan Yardımcısı Till Conrad brifingde "Birleşik Krallık ve Türkiye'de de otomobil üretiyoruz; ikisi de onlarca yıldır AB'nin yakın ticaret ortağı" dedi; Conrad'a göre bu araçlarda AB'de üretilen motor, hibrit sistem ve bileşenler kullanılıyor. Nakata da "Türkiye'de şarj edilebilir hibritler için batarya paketi monte ediyoruz" dedi.

Toyota'nın küresel üretim tesisleri listesi 8 Mayıs 2026 itibarıyla Türkiye'deki fabrikanın ana ürünlerini Corolla Sedan (hibrit dahil), C-HR (hibrit ve şarj edilebilir hibrit) ve şarj edilebilir hibrit bataryaları olarak veriyor. Fabrika, Toyota Otomotiv Sanayi Türkiye'nin kurumsal sayfasına göre Sakarya'da; şirketin PHEV batarya hattı sayfasına göre hat 2023'te üretime başladı ve yıllık 75 bin batarya kapasitesine sahip. Toyota'nın verilerine göre fabrika Ocak-Ağustos 2026'da 126.910 araç üretti (29 Eylül haberimiz).

CO2 kurallarında ne öneriyor?

Toyota 2035 için yüzde 90 CO2 azaltım hedefi istiyor; bu, Komisyon'un 16 Aralık 2025'te sunduğu otomotiv paketindeki oranla aynı. Bugün yürürlükteki kural otomobilde 2035 için yüzde 100 azaltım öngörüyor; Komisyon önerisi henüz yasalaşmadı (16 Ekim haberimiz). Toyota buna ek olarak yenilenebilir yakıt ve yeşil çelik gibi düşük karbonlu malzemelerin tanınmasını istiyor.

Toyota'nın bülteni, 2030'da yeni otomobillerin yaklaşık yüzde 45'inin tam elektrikli olacağı tahminini aktarıyor; mevcut kuralların ise yüzde 55'in üzerinde pay gerektirdiğini belirtiyor.

VEEF ve şarj edilebilir hibritler için ne istiyor?

VEEF, Toyota'nın konuşma metnindeki açılımıyla "Vehicles Exclusively running on Eligible Fuels", yani yalnızca uygun yakıtlarla çalışan araçlar. Toyota, bu otomobil ve hafif ticari araçların AB'nin Yenilenebilir Enerji Direktifi (RED III) ile uyumlu tek bir tanımla sıfır emisyonlu sayılmasını istiyor. Şarj edilebilir hibritlerde Euro 6e-bis kullanım faktörünün korunmasını, süper kredilerin tüm sıfır emisyonlu otomobil ve hafif ticarilere genişletilmesini öneriyor.

Toyota bu talebi ilk kez mi dile getiriyor?

Hayır. Toyota'nın 10 Haziran 2026 tarihli bültenine göre Nakata, Automotive News Europe Kongresi'nde İngiltere, Japonya ve Türkiye gibi seçilmiş ortakların Sanayi Hızlandırma Yasası kapsamında "Made in EU" ile aynı şekilde tanınması gerektiğini söylemişti. 16 Ekim'de yeni olan, rakamlarla maddelenmiş öneri paketi.

Sıkça Sorulan Sorular

AB, Türkiye'yi "Avrupa malı" kapsamına aldı mı? Bu konuda alınmış bir karar yok. Komisyon teklifi serbest ticaret ve gümrük birliği ortaklarından gelen içeriği kamu destek programlarında, kamu alımlarında ise ek bir koşulla AB menşeli sayıyor, ama bu ülkeleri adıyla saymıyor. Teklif Parlamento ve Konsey'de; Toyota'nın belgesi bir öneri.

2035 hedefi değişti mi? Hayır. Bugünkü kural otomobilde 2035 için yüzde 100 CO2 azaltımı öngörüyor. Komisyon yüzde 90 önerdi, öneri yasalaşmadı. Toyota da yüzde 90 istiyor.

Toyota bu talebi daha önce de dile getirdi mi? Evet. Nakata 10 Haziran 2026'da İngiltere, Japonya ve Türkiye'nin "Made in EU" ile aynı şekilde tanınmasını istemişti; rakamlı paket 16 Ekim'de geldi.

Alıntılar Toyota'nın İngilizce belgelerinden çevrilmiştir.

Görseller: Toyota Motor Europe.