AB Mobil Ehliyet Kurallarını Yayımladı: Denetimde Ekrana Değil, Elektronik Doğrulamaya Bakılacak

Avrupa Birliği, telefona yüklenen ehliyetin (mobil sürücü belgesi) nasıl verileceğini, trafik denetiminde nasıl kontrol edileceğini ve hangi durumda iptal edileceğini belirleyen kuralları 14 Ekim 2026'da AB Resmî Gazetesi'nde yayımladı. Avrupa Komisyonu'nun 13 Ekim tarihli Uygulama Tüzüğü (AB) 2026/2266, yayımı izleyen 20. gün yürürlüğe giriyor. Tüzüğe göre telefondaki ehliyet Avrupa Dijital Kimlik Cüzdanı'na yükleniyor ve denetimde ekrandaki görüntüye değil, elektronik doğrulamaya bakılıyor. Plastik ehliyet kaldırılmıyor: dayanak direktif, fiziki kart isteme hakkını saklı tutuyor.

Bu tüzük neyi düzenliyor?

Tüzük, AB'nin 22 Ekim 2025'te kabul ettiği ehliyet direktifinin (Direktif (AB) 2025/2205) mobil ehliyet hükümlerinin teknik ayrıntılarını belirliyor; direktif Komisyon'a bunun için 26 Kasım 2026'ya kadar süre veriyordu (Madde 5(7)). Mobil ehliyet ISO/IEC 18013-5 standardına dayanan "mdoc" biçiminde verilecek ve cüzdana, AB'nin elektronik kimlik kurallarına göre düzenlenen resmî elektronik belge olarak yüklenecek (Madde 3, Ek I).

Trafik denetiminde telefondaki ehliyet nasıl kontrol edilecek?

Tüzüğe göre belgeyi kontrol eden taraf (tüzükteki adıyla doğrulayıcı) ekrandaki görüntüye dayanmayacak; belgenin gerçekliği ve geçerliliği, AB'nin elektronik kimlik ve güven hizmetleri tüzüğünde (910/2014) tanımlanan teknik doğrulama araçlarıyla kontrol edilecek (gerekçe 8, Madde 4(2)). Görünüm tasarımı cüzdanı tasarlayanlara bırakılıyor (gerekçe 9); Komisyon, ülkelerin bildirdiği mobil ehliyet görünümlerini internet sitesinde yayımlayacak (Madde 5(2)).

Direktife göre denetleyen taraf, yasa izin vermedikçe doğrulama verisini saklayamıyor (Madde 5(4)). Mobil ehliyet ücretsiz edinilebilecek (Direktif Madde 5(2)) ve aynı anda birden fazla cihazda gösterilebilecek (Direktif Madde 10(5)).

Telefondaki ehliyetin "süresi dolması" ne demek?

Tüzük, ehliyetin idari geçerliliği ile telefondaki belgenin teknik geçerlilik süresini birbirinden ayırıyor. Aynı kişinin fiziki ve mobil ehliyeti, sürme hakları ve idari geçerlilik bakımından birebir aynı olmak zorunda (Direktif Madde 3(2)). Teknik süre dolunca mobil ehliyet sona eriyor ama sürme hakkı etkilenmiyor (Madde 6(1)). Süreyi veren kurum belirliyor, tüzük üst sınır koymuyor. Direktife göre süresi dolmuş ya da iptal edilmiş mobil ehliyet geçerli sayılmıyor; cüzdan, belgenin otomatik ya da talep üzerine yenilenmesine imkân vermek zorunda (Ek I, Bölüm C).

Mobil ehliyet hangi durumlarda iptal edilecek?

Teknik geçerliliği bir saatten uzun mobil ehliyet, en az şu durumlarda iptal edilecek (Madde 6(2)):

• Ehliyetin yüklü olduğu cüzdanın onayı iptal edilmişse,
• Ehliyet başka bir AB ülkesinde ya da AB dışı bir ülkede değiştirilmişse,
• Başka bir AB ülkesi ehliyetin yerine yenisini düzenlemişse,
• Ehliyet ya da sürme hakkı iptal edilmiş, geri alınmış, askıya alınmış veya kısıtlanmışsa,
• Başka bir AB ülkesi el koyma bildirmişse.

İptal, tek başına sürme hakkını etkilemiyor (gerekçe 11).

Telefondaki ehliyete nasıl el konulacak?

Tüzük, telefona fiziki karta olduğu gibi el konulamayacağını esas alarak ayrı bir usul kuruyor (gerekçe 12). El koyan ülke, AB ehliyet ağı üzerinden ehliyeti veren ülkeye bildirimde bulunabilecek. Veren ülke mevcut mobil ehliyeti en kısa sürede iptal edecek, sürücüye yenisinin hazır olduğunu bildirecek ve yeni ehliyete el koyma notu ekleyecek (Madde 6(3)).

Not, veren ülkenin resmî dilinde ya da İngilizce yazılıyor; İngilizce kalıbın bizim çevirimiz şöyle: "[El koyma tarihi] tarihinde [el koyan ülkenin AB ayırt edici işareti] topraklarında el konuldu. El koyma, [el koyan ülkenin AB ehliyet ağı üzerinden bildirdiği tarihe] kadar geçerlidir." Not bu süre bitene kadar kalıyor; ülkelerin plastik karta el koyma yetkisi de korunuyor (Madde 6(4)).

Plastik ehliyet kalkıyor mu?

Hayır. Direktif, mobil ehliyetin belirli bir tarihten sonra "varsayılan biçim" olmasını öngörüyor ama başvuranın fiziki kart ya da iki biçimi birlikte isteme hakkını saklı tutuyor; sürücü sonradan da öteki biçimi isteyebiliyor (Madde 3(4)). Bir biçimi almak için ötekine sahip olma şartı aranamıyor (Madde 3(3)). Ülkeler mobil ehliyeti bu tarihten önce de vermeye başlayabiliyor (Madde 3(5)).

Mobil ehliyet ne zaman varsayılan olacak, başka AB ülkesinde geçerli mi?

Direktife göre mobil ehliyet, Madde 5(7) uyarınca kabul edilen ilk uygulama tüzüğünün kabul tarihinden 54 ay sonra varsayılan biçim oluyor (Madde 3(4)). 13 Ekim tüzüğü bu maddeye dayanıyor; ancak metin, sayacı başlatan ilk tüzük olup olmadığını belirtmiyor. Mobil ehliyetlerin AB ülkeleri arasında karşılıklı tanınması da ancak bu tarihten sonra başlıyor (Madde 3(6)); daha önce verilen bir mobil ehliyetin başka bir AB ülkesinde kabulü bu hükümle güvence altında değil.

AB dışı ülkelerin ehliyetleri için ne değişiyor?

Tüzüğün 9. maddesine göre AB dışı bir ülkenin verdiği fiziki ehliyeti değiştiren AB ülkesi, sürücünün aynı ehliyete mobil biçimde de sahip olup olmadığını sorgulayacak. Varsa veren ülkeden mobil sürümü iptal etmesini ve yeniden vermemesini isteyecek, durumu ulusal siciline işleyecek. Yalnız mobil biçimde verilmiş AB dışı ehliyet ise veren ülke güvenilir iletişim ve iptal taahhüdü gibi dört koşulu sağlarsa teslim edilmiş sayılabilecek (Madde 9(2)).

AB üyesi olmayan Türkiye'nin verdiği ehliyetler de bu açıdan AB dışı ülke ehliyeti. Ancak tüzük, AB dışı ehliyetin değiştirilip değiştirilemeyeceğini belirlemiyor; madde, AB dışı ehliyetin değişimini öngören ülkelerde ve yalnız ehliyetin mobil sürümü bulunduğunda ek adım getiriyor.

Takvim: hangi tarih neyi ifade ediyor?

Sıkça sorulan sorular

AB'de herkes ehliyetini telefonda mı taşıyacak? Zorunluluk yok. Mobil ehliyet belirli bir tarihten sonra varsayılan biçim olacak, fiziki kart isteme hakkı korunuyor (Direktif Madde 3(4)).

Telefondaki belgenin teknik süresi dolarsa araç kullanma hakkı biter mi? Hayır. Teknik sürenin dolması mobil belgeyi sona erdirir, sürme hakkını etkilemez (Madde 6(1)).

Türkiye'de verilen ehliyet AB'de telefondan gösterilebilecek mi? Bu tüzük yalnız AB ülkelerinin verdiği mobil ehliyetleri düzenliyor; AB dışı ehliyetlere yalnız bir AB ülkesinde değiştirilirken değiniyor (Madde 1, Madde 9).

Görseller: © European Union.