AB ile Çin Hibrit Ticaretinde Uzlaştı: Komisyon'a Göre Çin'in Hibrit ve PHEV İhracatı Yarıdan Fazla Azalabilir

Avrupa Birliği ile Çin, 8-9 Ekim 2026'da Pekin'de yapılan görüşmelerin sonunda Çin'den AB'ye hibrit otomobil ticareti konusunda bir uzlaşıya vardı. AB Ticaret Komiseri Maroš Šefčovič'e göre uzlaşı, Çin'in AB'ye hibrit ve şarj edilebilir hibrit (PHEV) otomobil ihracatını ölçülü bir düzeye çekmeyi öngörüyor; Komisyon bunun Çin'in bu ihracatını yarıdan fazla azaltma ihtimalini açtığını söylüyor. Uzlaşının nasıl uygulanacağı iki tarafın yayımladığı metinlerde açıklanmadı. Šefčovič Pekin'deki sonuçları yalnızca bir ilk adım olarak niteledi ve nihai kararın AB liderlerinin toplanacağı Avrupa Konseyi'nde verileceğini belirtti. Çin Ticaret Bakanlığı ise aynı görüşmeyi Çinli şirketlerin ihracat çıkarlarının korunduğu bir sonuç olarak anlattı.

AB ile Çin tam olarak neyde uzlaştı?

Çin Ticaret Bakanı Wang Wentao ile Šefčovič'in yönettiği AB-Çin Ticaret ve Yatırım İstişareleri'nin ikinci toplantısından çıkan ortak bildiriye göre iki taraf, hibrit araç ticaretinde DTÖ kurallarıyla uyumlu bir uzlaşıya ulaştı. Bildiri bu uzlaşının içeriğini tek cümleyle geçiyor; adet, oran ya da yöntem vermiyor.

Ayrıntıyı veren taraf Komisyon oldu. Šefčovič'in 9 Ekim akşamı Pekin'de yaptığı basın açıklamasına göre iki taraf, Çin'in AB'ye hibrit ve PHEV ihracatını ölçülü tutma (açıklamadaki İngilizce ifade "moderate") konusunda ortak bir anlayışa vardı.

Çin'in hibrit ihracatı gerçekten yarıdan fazla mı azalacak?

Bu henüz bir ölçüm değil, Komisyon'un dile getirdiği bir ihtimal. Šefčovič'e göre uzlaşı, Çin'in bu ihracatını yarıdan fazla azaltma ihtimalini açıyor (açıklamadaki ifade "opens the prospect"). Komisyon, azalmanın hangi dönemin hangi ihracat rakamına göre hesaplandığını ve ne zaman gerçekleşmesinin beklendiğini açıklamadı. Çin Ticaret Bakanlığı'nın 9 ve 10 Ekim açıklamalarında ise ihracatın azaltılmasına dair bir oran yer almıyor.

Çin tarafı görüşmeyi nasıl anlattı?

Çin Ticaret Bakanlığı'nın 9 Ekim tarihli toplantı açıklamasına göre Wang Wentao, AB'nin son dönemde aldığı ticareti kısıtlayıcı önlemlerden duyduğu kaygıyı dile getirdi ve Çin'in AB'nin sorunlarının kaynağı değil, çözüm ortağı olduğunu yineledi. Bu açıklamada hibrit otomobillerden ayrıca söz edilmiyor.

Hibrit konusu, Bakanlığın Avrupa İşleri Dairesi yetkilisinin 10 Ekim'de yaptığı değerlendirmede geçiyor. Çince metne göre (çeviri bize ait), iki taraf olgulara saygı, ayrımcılık yapmama ve DTÖ kurallarına uygunluk ilkelerinden hareketle elektrikli ve hibrit otomobil ticaretini ayrıntılı görüştü. Açıklamaya göre bu görüşmeyle durumun tırmanması önlendi, Çinli şirketlerin fiili ihracat çıkarları ve AB-Çin hibrit otomobil ticaretinin istikrarlı gelişimi korundu.

Bakanlığın sözcüsü üç hafta önce, 18 Eylül'de, AB'nin, Çin'in Avrupa'ya hibrit ihracatını gönüllü olarak kısıtlamasını istediğine dair basın haberleri üzerine yaptığı açıklamada gönüllü ihracat kısıtlaması olarak adlandırılan uygulamaların DTÖ kurallarını ciddi biçimde ihlal ettiğini, Çin'in buna kesinlikle karşı olduğunu ve iki taraf arasındaki her çözümün DTÖ kurallarına uyması gerektiğini söylemişti.

Elektrikli otomobillere uygulanan AB vergisiyle ilgisi ne?

AB, Komisyon'un 29 Ekim 2024 tarihli uygulama tüzüğüyle Çin menşeli yeni akülü elektrikli otomobillere telafi edici (sübvansiyon karşıtı) vergi getirdi. Tüzüğün kapsamı, tekerlekleri yalnız elektrik motoruyla dönen otomobiller; menzil uzatıcı içten yanmalı motoru olanlar da buna dahil. İçten yanmalı motorun da aracı yürüttüğü hibrit ve PHEV'ler bu tanımın dışında kalıyor.

Ortak bildiriye göre iki taraf bu davadaki fiyat taahhütlerine (ihracatçı şirketin vergi yerine, aracı belirlenen asgari ithalat fiyatının altında satmamayı üstlenmesi) ilişkin rehber belgeyi hatırlattı; şirket bazlı fiyat taahhüdü ve gözden geçirme süreçleri sürecek.

Uzlaşı kesinleşti mi, bundan sonra ne olacak?

Hayır. Šefčovič Pekin'de varılan sonuçları, dengeleme sürecinde kritik ama yalnızca bir ilk adım olarak tanımladı. Açıklamasına göre Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen sonuçları değerlendirecek ve sonraki adımları yaklaşan Avrupa Konseyi'nde AB liderleriyle görüşecek; Šefčovič nihai kararın orada verileceğini söyledi. Diyaloğun sonuç vermediği yerde AB'nin dengeyi sağlamak için kendi araçlarını kullanacağını da ekledi.

Ortak bildiriye göre iki taraf Ocak'ta bakanlar düzeyinde görüntülü görüşme yapacak, istişarelerin üçüncü toplantısı Mart 2027'de düzenlenecek. Avrupa Konseyi toplantısının tarihi metinlerde geçmiyor.

Uzlaşıda araç parçalarına dair ne var?

Šefčovič'e göre iki taraf, bazı AB ürünlerinin Çin pazarına daha düşük MFN tarifesiyle (tüm DTÖ üyelerine uygulanan genel gümrük vergisi) girmesi konusunda da uzlaştı. Liste araç parçalarından zeytinyağı ve ayakkabıya kadar uzanıyor. Komisyon'un verdiği rakamlar bu listenin tamamına ait: AB'nin bu ürünlerdeki mevcut ihracat değeri 4 milyar avroya yakın, Komisyon bunun en az 225 milyon avroluk gümrük vergisi tasarrufu getireceğini söylüyor. Araç parçalarının payı açıklanmadı. Ortak bildiriye göre Çin, nadir toprak elementleri ve kalıcı mıknatısların AB'ye tedariki için ihracat lisanslarını hızlı yol mekanizmasıyla kolaylaştırmayı sürdürmeye istekli.

Çin'den gelen otomobillere Türkiye'de uygulanan ek vergiyle bağlantısı var mı?

AB ile Çin'in yayımladığı metinlerde Türkiye'ye dair bir hüküm yok. Çin menşeli otomobillerin Türkiye'de ödediği ek vergi ayrı bir ulusal karara dayanıyor ve yalnız Çin'e özgü değil. 22 Eylül 2025'te Resmî Gazete'de yayımlanan 10436 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı bu yükü gümrük vergisine ilave "ek mali yükümlülük" olarak düzenliyor. DTÖ panelinin 28 Temmuz 2026 tarihli raporuna göre yükümlülük, Türkiye'nin bölgesel ticaret anlaşması bulunmayan tüm ülkelerden (Çin dahil) yapılan ithalata uygulanıyor ve rapor tarihinde yürürlükteydi. Oranlar, hangisi yüksekse, şöyle: elektrikli otomobilde yüzde 30 veya adet başına en az 8.500 dolar, içten yanmalı motorlu ve prize takılmayan hibrit otomobilde yüzde 25 veya en az 6.000 dolar, PHEV'de yüzde 30 veya en az 7.000 dolar. DTÖ panelinin bu vergiyi kısmen kurallara aykırı bulmasını ve Ticaret Bakanlığı'nın yanıtını 18 Eylül'deki haberimizde ayrıntılı anlatmıştık.

Sık Sorulan Sorular

AB, Çin'den hibrit otomobil ithalatını yasakladı mı? Hayır. Metinlerde yasak yok. Komisyon'a göre iki taraf Çin'in hibrit ve PHEV ihracatını ölçülü tutma konusunda uzlaştı; Šefčovič'e göre nihai karar Avrupa Konseyi'nde.

Çin'in hibrit ihracatı ne kadar azalacak? Komisyon'a göre yarıdan fazla azalabilir. Bu bir ihtimal; taban rakam ve takvim açıklanmadı.

Çin'den gelen elektrikli otomobillerdeki AB vergisi kalkıyor mu? Metinlerde böyle bir ifade yok. Şirket bazlı fiyat taahhüdü ve gözden geçirme süreçlerinin süreceği yazıyor.

Bu uzlaşı Türkiye'deki ek vergiyi etkiliyor mu? AB ile Çin'in metinlerinde Türkiye'ye dair hüküm yok. Çin menşeli otomobillerin Türkiye'de ödediği ek vergi ayrı bir Cumhurbaşkanı Kararı'na dayanıyor.

Görseller: Olga Ernst / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).