P0748 Arıza Kodu: Basınç Kontrol Solenoidi A Elektrik Arızası, Şanzıman Değişir mi?

P0748, otomatik şanzımandaki basınç kontrol solenoidi A'nın elektrik devresinde bir sorun kaydedildiğini bildiren arıza kodudur; İngilizce tanımı "Pressure Control Solenoid A Electrical". Hyundai, Genesis ve Kia'nın ABD pazarı için yayımladığı servis bültenlerinde bu kodun onarım yolu şanzıman değişimiyle başlamaz ve şanzıman değişimine de varmaz: önce şanzımanla kontrol ünitesi arasındaki kablo ve konnektör pinleri kontrol edilir, sonra ilgili solenoid (modele göre kablo demeti ya da E-modülle birlikte) yenilenir. Kod yine dönerse dış kablo demeti, o da çözmezse kontrol ünitesi değiştirilir.

Bu bültenler ABD'de satılan belirli model ve yıllar içindir; aşağıda her birinin kapsamını, teşhis adımlarını ve "şanzıman mı değişir?" sorusuna verdikleri cevabı tek tek açıyoruz.

P0748 kodu tam olarak ne anlatır?

P0748, şanzımandaki basınç kontrol solenoidi A'nın elektrik devresinde bir sorun kaydedildiğini bildirir. Kod tek başına solenoidin bozulduğunu kanıtlamaz. Okuduğumuz bültenlerde kablo, konnektör pini, solenoid, kablo demeti ve kontrol ünitesi aynı kodun olası halkaları olarak sırayla ele alınır; parça değişimine devrenin kontrolünden sonra geçilir.

Bültenler parçaya biraz farklı adlar veriyor ama kod aynı:

• Hyundai 20-AT-008H: "Pressure control solenoid (P/C)"
• Hyundai 16-AT-011 ve onun yerini alan 19-AT-008H: "Pressure Control Solenoid Valve(VFS) A Electrical"
• Genesis 21-AT-016HG: "Line Pressure Control Solenoid Valve A Electrical (LP)"
• Kia TRA 051: "LP solenoid"

Genesis bülteninin verdiği ad, Türkçesiyle "hat basıncı kontrol solenoid valfi A"dır. Hat basıncı, şanzımanın içindeki ana yağ basıncıdır; solenoid de bu basıncı ayarlayan, elektrikle kumanda edilen valftir. Vites solenoidiyle basınç kontrol solenoidi arasındaki görev farkını otomatik şanzımanda vites solenoidi arızası rehberimizde ayrıca anlattık.

"Elektrik arızası" ne demek, solenoid bozuk mu demek?

Kodun adındaki "Electrical" (elektrik) kelimesi, sorunun solenoidin elektrik devresinde aranması gerektiğini işaret eder. Bu devrede kopuk bir tel, kısa devre yapan bir hat, konnektöre tam oturmamış bir pin ya da solenoidin kendisi olabilir. Bültenlerin ilk kontrolü de budur: kabloda hasar, açık devre (kopukluk) ya da kısa devre var mı?

Hyundai'nin 20-AT-008H bülteni ustadan, kontrol ünitesiyle şanzıman arasındaki kablo demetini hasarlı tel ve açık ya da kısa devre için gözle kontrol etmesini, ayrıca konnektörde hasarlı ya da yerine tam oturmamış pin aramasını ister. Hasar varsa kablo onarılır ya da değiştirilir ve araç sürülerek onarım doğrulanır.

Kabloya dokunmadan önce devrenin o an sağlam olup olmadığı teşhis cihazıyla iki farklı yoldan anlaşılıyor:

• Hyundai yolu (20-AT-008H, 19-AT-008H, 21-AT-016HG, 23-AT-003H-1): Cihazın veri ekranında solenoid değerleri sürüş sırasında izlenir. Değerler sürekli değişiyorsa bülten bunu "the wiring currently has no open/short circuits" diye yorumlar: kabloda şu anda açık ya da kısa devre yoktur, doğrudan parça adımına geçilir. Değerler değişmiyorsa önce kablo kontrol edilir.
• Kia yolu (TRA 051): Cihaz kontrol ünitesine solenoidleri çalıştırma komutu verir, usta da solenoidlerin sesini dinler. Bülten, "If the solenoids are audible, the harness currently has no open/short circuit." der: solenoidler duyuluyorsa kabloda şu anda açık ya da kısa devre yoktur.

Hyundai ve Kia bültenleri burada "currently" (şu anda) kelimesini kullanıyor; yani test, devrenin o anki durumunu gösterir.

Bültenlerde teşhis ve onarım sırası nasıl?

Hyundai'nin ABD pazarı için Şubat 2020'de yayımladığı 20-AT-008H bültenine göre sıra şöyledir: kod cihazla kaydedilip silinir, sürüşte solenoid verisi izlenir, veri değişmiyorsa kablo ve pinler kontrol edilir, kablo sağlamsa ilgili solenoid ile valf gövdesi iç kablo demeti yenilenir. Ardından kod silinip iki sürüş çevrimi boyunca deneme yapılır.

Adım adım, aynı bültenin sırası:

1. Teşhis cihazı bağlanır, kayıtlı kod ve açıklaması not edilir, kod silinir.
2. Sürüş sırasında solenoid verisine bakılır. Veri sürekli değişiyorsa kablo şu anda sağlam kabul edilir ve 4. adıma geçilir.
3. Veri değişmiyorsa kontrol ünitesiyle şanzıman arasındaki kablo ve pinler kontrol edilir. Hasar bulunursa kablo onarılır; bulunmazsa 4. adıma geçilir.
4. Şanzıman yağı boşaltılır, karter ve valf gövdesi sökülür, valf gövdesi iç kablo demeti ile basınç kontrol solenoidi yenilenir.
5. Yağ doldurulup seviyesi ayarlanır, kod silinir ve araç iki sürüş çevrimi (kontak aç-kapa) boyunca birinciden altıncıya kadar her vites yukarı ve aşağı geçilerek denenir.

Kod bu denemeden sonra geri gelirse bülten iki ek adım sayar: önce kontrol ünitesiyle şanzıman arasındaki kontrol kablo demeti değiştirilir; kod gelmezse araç teslim edilir, yine gelirse kontrol ünitesi değiştirilir.

Kontrol ünitesinin adı araca göre değişir. Hyundai'nin 23-AT-003H-1 bülteni, Sonata (DN8a) 1.6T ve Palisade dışında listelediği araçlarda motoru ve şanzımanı tek ünitenin (PCM) yönettiğini, bu iki modelde ise motor ve şanzıman için ayrı üniteler (ECU ve TCU) bulunduğunu yazar. Genesis'in 21-AT-016HG bülteni de G80 ve G90 için şanzıman ünitesinin (TCU) motor ünitesinden ayrı olduğunu not eder.

Cihazınızda kayıtlı kod P0748 (basınç kontrol solenoidi A, elektrik arızası) ise olası nedenlerin kısa listesini kod sayfasında da bulabilirsiniz. Parça değişiminden önce ustanıza kablo ve pin kontrolünün yapılıp yapılmadığını sorun; bültenlerdeki sıranın ilk halkası budur.

Hangi bülten hangi aracı kapsıyor?

Tablodaki bültenlerin hepsi ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi'nin (NHTSA) arşivinde yayımlanmıştır ve ABD'de satılan araçlar içindir. Tablo, her bültenin P0748 için ilk değiştirdiği parçayı ve kod geri gelirse attığı adımı gösterir; bir bültenin kapsamı başka model ya da pazara genellenmez.

Kia bülteninin parça listesi, 2011 ve sonrası model yıllarından Optima, Sorento, Sportage, Rio, Forte, Soul, Sedona ve Cadenza'yı sayıyor. Hyundai'nin 20-AT-008H bülteni, listelediği araçlarda 8 solenoidli birinci nesil valf gövdesi bulunduğunu, daha yeni 6 ileri şanzımanlarda ise 7 solenoidli ikinci nesil valf gövdesi olduğunu ve onlar için başka bir bültene (20-AT-007H) bakılması gerektiğini yazar. Yani model adı tek başına hangi bültenin geçerli olduğunu göstermez; şasi kodu ve şanzıman nesli belirleyicidir.

Şanzıman mı değişir, solenoid ya da kablo mu?

Tablodaki bültenlerin hiçbirinde P0748'in onarım yolu şanzıman değişimine varmıyor; en son adım kontrol ünitesinin (PCM, TCM ya da TCU) değişimidir. Hyundai'nin 20-AT-008H ve 23-AT-003H-1 bültenleriyle Genesis'in 21-AT-016HG bülteninde şanzıman değişimi (ya da değişim onayı) yalnız başka bir kod için yazılıdır, P0748 için değil. Bu hüküm, bültenlerin kapsadığı ABD araçlarıyla sınırlıdır.

Bunu açıkça yazan iki bülten var; ilki sonradan yenilendi:

• Hyundai 16-AT-011 (Ekim 2016; ABD'deki 2012-16 Genesis Sedan, 2017 ve sonrası Genesis G80, 2013-16 Genesis Coupe ve 2012-16 Equus): "Do not replace the transmission for the DTC listed below. Instead, follow the repair procedure and replace the related part." Türkçesi: Aşağıdaki arıza kodları için şanzımanı değiştirmeyin; onarım adımlarını izleyin ve ilgili parçayı değiştirin. Bu bülten Nisan 2019'da 19-AT-008H ile yenilendi. Yeni metin bu cümleyi tekrarlamıyor ve G80'i kapsamdan çıkarıyor; 2017-18 G80 ve G90 için Eylül 2021 tarihli 21-AT-016HG bülteni var. P0748'in onarım sırası ise yeni metinde de aynı: kablo kontrolü, solenoid ve E-modül, gerekirse kablo demeti ve en son TCM.
• Kia TRA 051 (Mayıs 2014, revizyon Mayıs 2015; ABD'deki 6 ileri otomatik şanzımanlı Kia modelleri, Optima Hybrid hariç): "Replace the solenoids if current or history codes are present; Do not replace the transaxle." Türkçesi: Kod o an aktifse ya da geçmiş kayıtlarda duruyorsa solenoidleri değiştirin; şanzımanı değiştirmeyin.

Bu cümleler, bültenin listelediği kodlar ve araçlar içindir. Aracınızda P0748'in yanında başka kayıtlar ya da mekanik bir şikâyet de varsa teşhis bu kayıtların tamamı dikkate alınarak yapılır.

Solenoid değişimi için şanzıman sökülür mü?

Bültenlerde şanzıman araçtan indirilmiyor; altta karter, ardından valf gövdesi sökülerek solenoide ulaşılıyor. Kia'nın TRA 051 bülteni bunu açıkça söyler: "this procedure can be performed with the transaxle installed in the vehicle" (bu işlem şanzıman araçtayken yapılabilir). Yine de iş, yağ boşaltma ve seviye ayarı gerektiren bir atölye işidir.

Hyundai 20-AT-008H'deki işlem, sıradan bir parça değişiminden fazlasını içerir:

• Akü ve akü tablası sökülür, şanzıman yağı boşaltılır, gerekirse radyatör suyu da boşaltılıp alt hortum çıkarılır.
• Valf gövdesi belirli bir sırayla sökülür; bülten, içine tüy kaçmasın diye gövdenin bez yerine temiz kâğıt havlu üzerine konmasını ister.
• Cıvatalar bültendeki değerlerle sıkılır; örneğin valf gövdesi cıvataları için 10-12 N·m yazılıdır.
• Yağ, bültenin belirttiği tipte (bu bültende SP-IV) doldurulur; seviye, teşhis cihazında yağ sıcaklığı 50-60 °C'ye geldiğinde motor çalışırken kontrol tapasından ince ve düzenli bir akış görülerek ayarlanır.

Genesis'in 21-AT-016HG bülteni de ayrı bir uyarı kutusunda yalnız belirttiği tip yağın (SP-IV-RR) kullanılmasını ister. Otomatik şanzıman yağı ve değişim aralığı konusunu otomatik şanzıman yağı değişimi rehberimizde ele aldık.

Kod yandığında araç kullanılır mı, ne yapmalı?

İncelediğimiz bültenler aracın bu kodla kullanılıp kullanılamayacağını yazmıyor. Hyundai'nin 20-AT-008H, 19-AT-008H ve 23-AT-003H-1 bültenleri ile Genesis'in 21-AT-016HG bülteni, gösterge panelinde motor arıza lambası ("Check Engine") yanmış ve listelenen kodlardan birini kaydetmiş araç için yazılmıştır. Kod, şanzıman basıncını ayarlayan parçanın devresine işaret ettiği için teşhisi ertelemeyin ve sürüşte bir değişiklik fark ederseniz ustaya mutlaka anlatın.

Ne yapmalı:

• Sürüş sırasında araç vites değiştirmiyor, beklenmedik biçimde sarsılıyor ya da hızlanmıyorsa güvenli bir yerde durun, dörtlüleri yakın ve yol kenarında şanzımana müdahale etmeyin.
• Kodu ve cihazın gösterdiği açıklamayı olduğu gibi not edin ya da ekranın fotoğrafını çekin; bültenlerde de ilk adım kodun açıklamasıyla birlikte kaydedilmesidir.
• Aracınıza açık bir servis bülteni olup olmadığını şasi numarasıyla yetkili servise sorun. Bir usta arıyorsanız oto tamir servislerine göz atabilirsiniz.

Ne yapmamalı:

• Kodu silip arızanın geçtiğini varsaymayın. Bültenlerde iki sürüş çevrimlik deneme, parça değiştirildikten ve kod silindikten sonra yapılır; kod geri gelirse onarım sırası devam eder. Silmek tek başına onarım değildir.
• Konnektörü ya da karteri kendiniz açmayın. Hyundai ve Genesis bültenlerinde parçaya geçmeden önce akü ya da akünün eksi kutbu sökülüyor, sıcak yağla seviye ayarı yapılıyor ve yağ tipi modele göre değişiyor.
• Kablo ve pin kontrolü yapılmadan gelen bir şanzıman değişimi teklifini hemen kabul etmeyin; bu adımların yapılıp yapılmadığını ve aracınıza açık bir bülten olup olmadığını sorun.

Teşhis cihazı kodu farklı gösteriyorsa ne anlama gelir?

Aynı kod, belgeye ve teşhis cihazına göre farklı biçimde yazılabilir. Genesis'in 21-AT-016HG bülteni kodu iki biçimde birlikte yazar: P0748 ve altı haneli P074800. Hyundai'nin 23-AT-003H-1 bülteni ise bu kodu yalnız altı haneli biçimde yazar. Genesis bülteninde iki biçim aynı satırda, aynı solenoid için yazılıdır.

Cihazınız kodu sonunda -12, -13 ya da -14 gibi bir ekle gösteriyorsa, bu eklerin nasıl okunduğunu arıza kodu sonundaki ek ve 6 haneli kod rehberimizde anlattık.

Teşhis cihazı bu numaranın yanında şanzımanla ilgisiz bir parça adı yazıyorsa, aracın kendi üreticisinin tanımı esastır. Bu yazıdaki onarım sırası yalnız adı geçen Hyundai, Genesis ve Kia bültenlerine aittir; başka bir markada aynı numaranın neyi anlattığını o markanın kendi servis kaydı söyler.

Sık sorulan sorular

P0748 kodu çıkınca şanzıman mı değişir?

İncelediğimiz Hyundai, Genesis ve Kia bültenlerinde hayır. Sıra kablo kontrolü, solenoid değişimi, gerekirse kablo demeti ve en son kontrol ünitesidir. Kia'nın TRA 051 bülteni "Do not replace the transaxle" der. Bu bültenler ABD'deki belirli modeller içindir.

Basınç kontrol solenoidini değiştirmek için şanzıman indirilir mi?

Bültenlerde hayır: karter ve valf gövdesi sökülerek solenoide ulaşılır. Kia bülteni işlemin şanzıman araçtayken yapılabileceğini yazar. Yağ boşaltılıp doğru tip yağla, belirtilen sıcaklıkta seviye ayarı yapıldığı için iş atölyede yapılır.

Kodu silince geçiyor, sorun çözüldü mü?

Kodun silinmesi tek başına bunu göstermez. Bültenlerde araç, parça değiştirildikten ve kod silindikten sonra iki sürüş çevrimi boyunca bütün viteslerden geçirilerek denenir; kod geri gelirse onarım sırası devam eder. Hyundai ve Kia bültenlerindeki devre testi de yalnız devrenin o anki durumunu gösterir.

Türkiye'de satılan Hyundai'm için bu bültenler geçerli mi?

Bültenler ABD'de satılan araçlar içindir. Türkiye'de aynı adla satılan bir modelin şanzıman nesli bültendekinden farklı olabilir. Aracınıza açık bir bülten olup olmadığını şasi numarasıyla yetkili servise sorun.

Cihazım P0748'in sonunda -13 gibi bir ek gösteriyor, bu başka bir arıza mı?

Sondaki ek, ana numaranın yanında ek bilgi taşır; ana numara yine P0748'dir. Eklerin nasıl okunduğunu 6 haneli kod rehberimizde anlattık. Cihaz numaranın yanında şanzımanla ilgisiz bir parça adı yazıyorsa aracın kendi üreticisinin tanımı esastır.

Kaynaklar

• Hyundai, Technical Service Bulletin 20-AT-008H, otomatik şanzıman solenoid arıza kodları (Şubat 2020), NHTSA arşivi: static.nhtsa.gov/odi/tsbs/2020/MC-10172227-0001.pdf
• Hyundai, Technical Service Bulletin 16-AT-011, otomatik şanzıman solenoid ve sensör arıza kodları (Ekim 2016; 19-AT-008H ile yenilendi), NHTSA arşivi: static.nhtsa.gov/odi/tsbs/2016/SB-10089604-0699.pdf
• Hyundai, Technical Service Bulletin 19-AT-008H, otomatik şanzıman solenoid arıza kodları (Nisan 2019), NHTSA arşivi: static.nhtsa.gov/odi/tsbs/2019/MC-10160100-9999.pdf
• Genesis, Technical Service Bulletin 21-AT-016HG, otomatik şanzıman solenoid arıza kodları (Eylül 2021), NHTSA arşivi: static.nhtsa.gov/odi/tsbs/2021/MC-10202185-0001.pdf
• Hyundai, Technical Service Bulletin 23-AT-003H-1, 8 ileri otomatik şanzıman solenoid arıza kodları (Ağustos 2023), NHTSA arşivi: static.nhtsa.gov/odi/tsbs/2023/MC-10241885-0001.pdf
• Kia, Technical Service Bulletin TRA 051 (Rev 1), "6 SPD A/T SOLENOID REPLACEMENT – MULTIPLE DTCS" (Mayıs 2014, revizyon 22 Mayıs 2015), NHTSA arşivi: static.nhtsa.gov/odi/tsbs/2015/SB-10092147-5448.pdf

Görseller: Sonnax.