'ISA Mevcut Değil' Ne Demek? Hız Sınırı Uyarısı Neden Öter, Neden Yanlış Okur, Nasıl Kapatılır?

Göstergede "ISA mevcut değil" ya da "hız sınırı algılanamadı" türünden bir mesaj, aracındaki akıllı hız desteğinin (ISA) o an sana geçerli bir hız sınırı sunamadığını söyler. Bunun üç ayrı sebebi olabilir: sistem o yolda tabelayı ya da harita bilgisini değerlendirip sınırı belirleyememiştir, ön camdaki kamera kar, yağmur ya da kirle kapanmıştır veya sistemde arıza vardır. AB'nin ISA teknik kuralı, sınırın belirlenemediği durum için arıza uyarısından ayrı, kendine özel bir işaret istiyor; hangisini yaşadığını mesajın metni ve yanındaki işaret söyler. Sınır yeniden okununca ya da cam temizlenince mesaj kendiliğinden gider; arıza uyarısı sürüyorsa servise gidilir.

Uyarıyı sürüş başına kapatabilirsin, ama Türkiye'de yürürlükteki Tip Onayı Yönetmeliği gereği sistem her kontak açılışında yeniden normal çalışma moduna döner.

Akıllı hız desteği (ISA) nedir, göstergede ne yapar?

Tip Onayı Yönetmeliği (AB/2019/2144) akıllı hız desteğini Madde 3/1-d'de "Özel ve uygun geri bildirimler sağlayarak sürücünün yol ortamına uygun hızı korumasına yardımcı olan sistemi" diye tanımlar. Sistem, hız sınırını trafik işaretlerinden ve/veya elektronik harita verisinden çıkarır, göstergede sana gösterir ve sınırı aştığında seni uyarır.

Ayrıntılı teknik şartlar AB'nin 17.11.2021'de yayımlanan 2021/1958 sayılı Komisyon Yetki Devri Yönetmeliği'ndedir. Belgenin Ek I'ine göre ISA, hız sınırını gösteren bir bilgi işlevi ile ya bir uyarı işlevinden ya da hızı sınırda tutmaya çalışan bir hız kontrol işlevinden oluşur (madde 2.1). Bilgi işlevi sınırı en azından hız sınırı aştığı sürece göstermeli ve bunu 5 km/s ya da daha düşük hızlardan itibaren yapabilmelidir (3.4.1.2); aşım uyarısı ise 20 km/s ya da daha düşük hızlardan itibaren çalışmalıdır (3.5.1).

Türkiye'deki yönetmelik kararın sende kalmasını da şart koşar: Madde 6/2-ç'ye göre sistem, "sürücülerin sistemin talep ettiği araç hızını aşma ihtimalini etkilememelidir". Sistemin Türkiye'de hangi araçlarda hangi tarihten itibaren zorunlu olduğunu, yönetmeliğin Ek-II tablosuna dayanarak akıllı hız desteği haberimizde anlattık.

"ISA mevcut değil" mesajı arıza mı, yoksa sınır mı okunamadı?

AB 2021/1958 Ek I madde 3.4.1.3 bu ayrımı açıkça yapar: sistem hız sınırını belirleyemediğinde sürücüye bu duruma özel, durumu açıkça anlatan bir görsel işaret verilmelidir ve arıza uyarısı bu amaçla kullanılamaz. Sistem bu arada tahmini bir sınır gösterirse, sayının hemen yanında belirgin bir soru işareti ("?") bulunmalıdır. Arıza ise ayrı bir işarettir: sistemin şartları karşılamasını engelleyen bir arızada sürekli yanan bir görsel uyarı verilir (3.1.1).

Türkçe gösterge yazıları markaya ve yazılıma göre değişir. Bazı araçlarda Türkçe gösterge bu durumu "ISA mevcut değil" gibi bir ifadeyle bildirebilir; ifade tek başına aşağıdaki durumlardan hangisinin yaşandığını söylemez. Ayırmak için mesajın metnine ve yanındaki işarete bak:

İki ayrıntı önemli: AB kuralı, sensörün kapanması gibi elektrik dışı bir arıza tespit edildiğinde arıza uyarısının yanmasını ister; güneşin göz alması gibi geçici kapanmalar bunun dışındadır (3.1.1.2). Sistemin elle kapatıldığını bildirmek için de arıza uyarısının kullanılmasına izin verir (3.2.1.2). Yani arıza ışığı gördüğünde önce kameranın önündeki camın temiz olup olmadığına ve sistemi bu sürüşte kapatıp kapatmadığına bak.

Üreticilerin ekran metinlerine iki örnek: Hyundai'nin İngiltere için yayımladığı NE1N kodlu kullanım kılavuzunda (2025) arıza durumunda "Check driver assistance system." mesajı ile genel uyarı ışığı ve hız sınırı uyarı ışığı yanar; kamera kapandığında "Driver assistance system limited. Camera obscured." yazar. Kia'nın NQ5S kodlu İngilizce kullanım kılavuzunda (2024) arıza mesajı "Check Speed Limit system", kamera mesajı "Speed limit system disabled. Camera obscured" olarak geçer ve yolun hız sınırı tanınamadığında göstergede "---" işareti çıkar. Bunlar o iki kılavuzun İngilizce metinleridir; senin aracındaki Türkçe yazı farklı olabilir.

Hız sınırı uyarısı neden öter, ne zaman susar?

Göstergeden gelen iki farklı ses vardır. Birincisi sınır değiştiğinde çalan kısa bildirimdir: hız sınırı sürekli gösteriliyorsa sistem, sınır her değiştiğinde rahatsız etmeyen hafif bir ses vermelidir ve AB kuralına göre bu ses kullanıcı tarafından ayarlanabilir, örneğin kalıcı olarak kapatılabilir (3.4.1.4). İkincisi aşım uyarısıdır: hızın sınırı aştığında gösterge 1,5 saniye içinde yanıp sönmeye başlar (3.5.2.1.1), aşım sürerse ardından sesli uyarı ya da gaz pedalında direnç veya titreşim gelir (3.5.2.1.3). Gaz pedalının seni geri ittiğini hissediyorsan bu, ISA'nın titreşimli/dirençli uyarısı olabilir.

Sesli ya da pedal uyarısının ne kadar aşımdan sonra devreye gireceği sabit hızda şu eşiklere bağlıdır (AB 2021/1958 Ek I 3.5.2.1.4):

Sesli uyarı, göstergedeki hız sınıra inene kadar ya da ilk çalışmasından itibaren en az 3 saniye sürer, ama ardışık sınır değişikliklerinde bile 5 saniyeyi geçemez (3.5.2.1.5). Araç yavaşlarken gaz pedalını tamamen bırakmak, fren yapmak ya da hız sabitleyiciyi elle devreden çıkarmak sesli/titreşimli uyarıyı hemen sonlandırır (3.5.2.1.8).

Uyarının ölçtüğü hız, gerçek hızın değil göstergedeki hızdır (madde 1.7 ve 3.5.1). Göstergedeki hız, sınırın en fazla 1,0 km/s üstündeyse sınıra eşit sayılır (3.2.4); üretici ayrıca algılanan sınıra %3,0'a kadar tolerans tanıyabilir (3.2.3). Göstergenin neden gerçek hızdan fazla gösterdiğini hız göstergesi rehberimizde anlattık.

Akıllı hız desteği tabelayı neden yanlış okur?

AB kuralı sistemden kusursuzluk istemez. Gerçek yolda yapılan onay testinde sistemin, toplam mesafenin en az %90'ında ve şehir içi, şehir dışı ve otoyol olmak üzere üç yol tipinin her birinde mesafenin en az %80'inde doğru sınırı belirlemesi yeterlidir (3.4.2.5.2). Belge, sistemin doğru okumak zorunda olmadığı ya da testte hesaba katılmayan durumları da sayar; sınırın belirlenemediğini bildiren özel işareti de bu listedeki 5.3 durumlarına bağlar (3.4.1.3):

• Tabelanın kendisi: yapraklar ya da park etmiş araçlarla kısmen kapanmış, yola dik durmayan ya da dönmüş tabela (5.3.1); solmuş, yansıtıcılığı azalmış, eğilmiş, çatlamış tabela; kar, kir ya da yol çalışmasında bilerek kapatılmış tabela (3.4.2.2.2).
• Belirsiz konum: eksik tabela ya da yolu ilk kez kullanan bir sürücünün kendisine ait olup olmadığından emin olamayacağı yerdeki tabela (5.3.2).
• Ek levhalar: araç sınıfına, azami yüklü ağırlığa, araç boyutuna, günün saatine, hava durumuna, yan şeride ya da gidiş yönüne göre farklı bilgi veren tabelalar (5.3.3). Sistem römork, hava durumu ya da saat gibi değişken koşulları hesaba katmak zorunda değildir; katamıyorsa olağan sürüşteki en yaygın koşulu varsayar (3.4.2.3.2).
• Görüş koşulları: göz alan doğrudan güneş ışığı ve sis, yoğun yağmur ya da kar gibi tabelanın görünürlüğünü etkileyen hava (3.4.2.2.3).

Üretici kılavuzları da benzer listeler verir. Hyundai'nin NE1N (2025, İngiltere) ve Kia'nın NQ5S (2024) kılavuzlarında ortak geçen durumlardan bazıları şunlar: ana yol ile çıkış yolu arasına ya da ayrılan yolların arasına konmuş tabela, başka bir araca takılı işaret, sürdüğün yolun yakınındaki başka bir tabelanın algılanması, birbirine yakın çok sayıda tabela, asgari hız tabelasının yanlış tanınması, tünel giriş-çıkışı gibi ani ışık değişimleri, navigasyon ya da GPS bilgisindeki hata ve haritada henüz bulunmayan yeni yol. İki kılavuz da sistemin araç çalıştırıldıktan ya da ön kamera yeniden başlatıldıktan sonra 15 saniye çalışmayabileceğini yazar.

Kar, yağmur ya da kirli cam uyarıyı neden kapatır?

Hyundai'nin NE1N kılavuzuna göre ön kameranın bulunduğu cam bölgesi kar, yağmur ya da yabancı maddeyle kaplandığında algılama performansı düşer ve akıllı hız desteği geçici olarak sınırlanabilir ya da devre dışı kalabilir; bunlar giderildiğinde sistem düzgün çalışır. Kia'nın NQ5S kılavuzu da aynı durumu anlatır. Hyundai kılavuzuna göre kamera kapalıyken araç kapatılıp yeniden çalıştırılırsa durum korunur; yani kontağı kapatıp açmak camı temizlemenin yerini tutmaz.

AB kuralı da benzer bir hafıza ister: sistem, araç yeniden çalıştırıldığında son algıladığı sınırı ya da "sınır belirlenemedi" bilgisini korur; yola çıkıldığında harita gibi bir girdiyle sınırı normal biçimde belirleyebiliyorsa bu şart aranmaz (5.4).

Pratikte sıra şöyle:

1. Güvenli bir yerde dur; ayarlarla ve camla sürerken uğraşma.
2. Ön kameranın önüne denk gelen dış cam bölgesini kar, buz ve kirden temizle; kameranın yerini aracının kılavuzundaki çizim gösterir.
3. Camın iç yüzü buğuluysa buğu çözmeyi çalıştır. Hyundai NE1N kılavuzuna göre ön cama yakın eşyalar ve aksesuarlar buğu ve buz çözme performansını etkileyip sürüş destek sistemlerinin çalışmasını engelleyebilir. Buğuyu doğru sırayla açmayı buğu rehberimizde anlattık.
4. Yola çık ve mesajın kendiliğinden gitmesini bekle. Hyundai ve Kia kılavuzları, temizlikten sonra sistem düzgün çalışmıyorsa aracın yetkili serviste kontrol ettirilmesini önerir.

Hız sınırı uyarısı nasıl kapatılır, neden her kontakta yeniden açılır?

Kapatmak serbesttir ama sürüş başınadır. Tip Onayı Yönetmeliği Madde 6/2-b şöyle der: "Sistemi kapatmak mümkün olmalıdır. Hız sınırı hakkında bilgi hala sağlanabilir ve akıllı hız destek sistemi araç ana kontrol anahtarının her etkinleştirilmesinde normal çalışma modunda olmalıdır." Kontağı her açtığında uyarının geri gelmesinin sebebi budur; bu bir arıza değil, kuralın kendisidir.

AB 2021/1958 kapatmanın biçimlerini ayrıntılandırır:

• Sürücü sistemi tamamen (hız sınırı bilgisi ve uyarı birlikte) ya da kısmen (yalnız uyarı) kapatabilmelidir (3.2.1).
• Üretici ayrıca sesli ya da titreşimli uyarı olmadan yalnız görsel uyarıyı bırakan bir seçenek ya da tek bir uyarıyı susturan bir düğme sunabilir (3.2.1).
• Tamamen kapalı sistem sürekli bir görsel işaretle, kısmen kapalı sistem en az 10 saniyelik bir görsel işaretle bildirilir (3.2.1.2).
• Sistemi yeniden açmak, kapatmak için gereken adımdan fazlasını gerektirmez (3.2.1.3).
• Her kontak açılışında sistem normal moda döner; kural, bu otomatik dönüşün sürücü kapısının açılmış olması şartına bağlanmasına izin verir (3.2.1.1).

Menü yolu marka ve modele göre değişir; aracının kılavuzunda "akıllı hız" ya da "hız sınırı" başlığına bak. Örneğin Kia'nın NQ5S (2024) kılavuzunda araç çalışırken gösterge menüsünden "User settings → Driver assistance → Speed limit" ya da multimedya ekranından "Settings → Vehicle → Driver assistance → Speed limit" yoluna girilir; burada "Speed limit assist", "Speed limit warning" ve "Off" seçenekleri vardır ve "Off" sistemi kapatır. Aynı kılavuz, güvenliğin için ayarların aracı güvenli bir yere park ettikten sonra değiştirilmesini ister. Kılavuzda uyarı eşiğini kaydıran bir "Speed limit offset" ayarı da vardır; kılavuz, uyarının hız sınırı aşıldığı anda gelmesini istiyorsan bu değeri 0'a ayarlamanı söyler.

Menüde "kalıcı kapat" seçeneği bekleme; yönetmelik her kontakta normal moda dönüşü şart koşuyor. AB kuralı ayrıca üreticiden ISA'nın ve arıza uyarısının çalışmasını basit, yetkisiz değişikliklere karşı korumasını ya da sistemin doğru çalıştığını ikinci bir yolla denetlenebilir kılmasını ister (3.3.2). Yazılım kodlamasıyla kalıcı kapatmayı önermiyoruz.

Hangi durumda servise gitmelisin?

Sınırın okunamadığını gösteren işaret ya da kamera mesajı tek başına servis gerektirmez. Aşağıdaki durumlarda ise kontrol gerekir. Hyundai ve Kia kılavuzları arıza, temizlikten sonra süren kamera mesajı ve sensör değişimi için yetkili servis önerir; sitemizde oto elektrik servislerini de listeleyebilirsin.

• Arıza uyarısı: yukarıdaki örneklerdeki arıza mesajları birkaç saniye görünür ve genel uyarı ışığı yanar. Önce sistemi kendin kapatmadığından emin ol (3.2.1.2).
• Her kontakta geri gelen arıza: AB kuralına göre araç dururken tespit edilemeyen türden bir arıza, sürdüğü sürece kontağın her açılışında gösterilmeye devam eder (3.1.1.3).
• Temizlikten sonra da süren kamera mesajı.
• Kamera değiştirildiyse ya da onarıldıysa: iki kılavuzun öne çarpışma önleme bölümü, algılama sensörü değiştirildiğinde ya da onarıldığında kontrol önerir.

Ne yapmamalısın?

• Gösterilen sınıra körü körüne güvenme. Hyundai ve Kia kılavuzları sistemin doğru sınırı göstermeyebileceğini yazar; AB kuralı da kılavuzlarda, ISA göstergelerinin gerçek hız sınırını değiştirmediğinin ve uyma sorumluluğunun sürücüde olduğunun açıkça yazılmasını ister (3.4.2.4).
• Ön cam ve kamera için kılavuzunun uyarılarını atlama. Örneğin Hyundai NE1N ve Kia NQ5S kılavuzları ön cama aksesuar ya da etiket takılmasına, ön camın filmle koyulaştırılmasına, algılama sensörünün sökülmesine ve gösterge panelinin üstüne beyaz kâğıt, ayna gibi yansıtıcı nesne konmasına karşı uyarır.

Sık sorulan sorular

"ISA mevcut değil" yazarken araç kullanılır mı? Akıllı hız desteği bilgi ve uyarı verir; yönetmelik sistemin hızı aşma ihtimalini etkilememesini şart koşar (Madde 6/2-ç), yani mesaj aracın hareketini engellemez. Ama mesaj kamerayla ilgiliyse dikkat: Hyundai NE1N kılavuzunda ön kamera, öne çarpışma önleme yardımcısının da algılama sensörüdür ve kamera mesajı "Driver assistance system limited" (sürüş destek sistemi sınırlı) diye başlar; aynı kamerayı kullanan başka yardımcılar da etkilenebilir. Sınırı tabelalardan kendin izle.

Kontağı kapatıp açmak "ISA mevcut değil" mesajını siler mi? Her zaman değil. Kamera kapalıysa Hyundai kılavuzuna göre durum yeniden çalıştırmada korunur; AB kuralı da sistemin son "sınır belirlenemedi" bilgisini koruyabileceğini söyler (5.4). Önce camı temizle.

Akıllı hız desteği hız aşımlarımı kaydeder mi? AB kuralına göre sistem, hız sınırının aşıldığı olaylara ilişkin veriyi, işlevin gerektirdiğinden ya da başka AB tip onayı kurallarının (örneğin olay veri kaydedici) gerektirdiğinden fazla sürekli kaydedemez, saklayamaz ve iletemez (Ek I 2.4.2). Aynı belgenin 4. maddesi ise üreticilerden, sistemin açık ve kapalı kullanıldığı süre ya da mesafe oranları gibi toplu bilgileri onay makamlarına vermesini ister.

Kaynaklar

• Motorlu Araçlar ve Römorkları ile Bunlar İçin Tasarlanan Aksam, Sistem ve Ayrı Teknik Ünitelerin Genel Güvenliği ve Korunmasız Karayolu Kullanıcılarının ve Yolcuların Korunması ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (AB/2019/2144), Resmî Gazete 14/5/2020, sayı 31127 (son değişiklik 31/12/2025, sayı 33124 6. Mükerrer), Madde 3/1-d ve Madde 6/2: mevzuat.gov.tr
• Komisyon Yetki Devri Yönetmeliği (AB) 2021/1958, akıllı hız desteği sistemlerinin test prosedürleri ve teknik şartları, OJ L 409, 17.11.2021, madde 4 ve Ek I madde 1.7, 2.1, 2.4.2, 3.1.1-3.5.3, 5.3-5.4: eur-lex.europa.eu
• Hyundai Owner's Manual, NE1N, 2025, en_UK, "Intelligent Speed Limit Assist malfunction and limitations": ownersmanual.hyundai.com
• Hyundai Owner's Manual, NE1N, 2025, en_UK, "Forward Collision-Avoidance Assist (FCA)" (algılama sensörü önlemleri): ownersmanual.hyundai.com
• Kia Owner's Manual, NQ5S, 2024, "Intelligent Speed Limit Assist settings": ownersmanual.kia.com
• Kia Owner's Manual, NQ5S, 2024, "Intelligent Speed Limit Assist operation": ownersmanual.kia.com
• Kia Owner's Manual, NQ5S, 2024, "Intelligent Speed Limit Assist malfunction and limitations": ownersmanual.kia.com
• Kia Owner's Manual, NQ5S, 2024, "Forward Collision-Avoidance Assist (FCA) (Front Camera Only)" (algılama sensörü önlemleri): ownersmanual.kia.com

Görseller: Manfred Schröter, Berga / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).