Yargıtay: Tüketici Sayılan Araç Sahibinin SİSBİS Kaydı Silme Davasına Tüketici Mahkemesi Bakar

Tüketici sayılan bir araç sahibinin kendi zorunlu trafik sigortası şirketine karşı açtığı SİSBİS (Sigorta Suistimalleri Bilgi Paylaşım Sistemi) kaydının silinmesi davasına tüketici mahkemesi bakar. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 30 Mart 2026 tarihli, oy birliğiyle verdiği bu karar bugün, 23 Ekim 2026 tarihli ve 33409 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Daire, davaya bakan asliye ticaret mahkemesinin görevsizlik kararı vermesi gerekirken esasa girmesini usule aykırı buldu. Bozma "sonuca etkili olmamak üzere" yapıldığı için ilk derece mahkemesinin davacı lehine verdiği hüküm yerinde kalıyor.

Yargıtay tam olarak neye karar verdi?

Karar görevle, yani davanın hangi mahkemede görüleceğiyle ilgili. Daireye göre davacının bilgilerinin SİSBİS veri tabanına işlenmesinden doğan uyuşmazlık, sağlayıcı konumundaki sigorta şirketinin tüketiciye karşı tüketici işlemi ve tüketiciye yönelik uygulamalarından doğdu; davaya bakma görevi tüketici mahkemesine ait.

Dayanak, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun. 73. maddenin 1. fıkrası: "Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir." 83. maddenin 2. fıkrası ise başka kanunlarda düzenleme olmasının "bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve bu Kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını" engellemeyeceğini söylüyor. Karara göre Türk Ticaret Kanunu'nun, o kanunda öngörülen konulardan doğan davaları ticari dava sayan 4. maddesi, 83/2 nedeniyle bu uyuşmazlıkta dikkate alınmıyor.

Davada ne olmuştu?

Olay, kararın aktardığı kadarıyla şöyle gelişti:

Davacı, aracıyla hiçbir kazaya karışmadığını, tutanağın bilgisi dışında düzenlendiğini, kazaya karışan sürücüleri tanımadığını ileri sürdü. Sigorta şirketine ve Sigorta Bilgi Merkezi'ne başvurularına rağmen kaydın silinmediğini, kayıt nedeniyle sigorta şirketlerince "kara listeye" alındığını ve "10 yıldan uzun süredir sigorta hizmetlerinden yararlanamadığını" söyledi.

Şirketin savunmasına göre karşı aracın sahibinin ihbarıyla hasar dosyası açılmış, ekspertizde o araçtaki hasarların beyan edilen kazayla uyumsuz olduğu görülmüş, karşı araç sahibi talebinden feragat etmiş, bilgiler yönetmelik uyarınca SİSBİS'e bildirilmişti. Şirket, cevap dilekçesinde tüketici mahkemesinin görevli olduğunu da ileri sürmüştü.

İlk derece mahkemesi neye dayanarak davayı kabul etti?

Mahkemenin aldığı 11.06.2024 tarihli bilirkişi raporundaki tespitler arasında şunlar var:

• Kaza tespit tutanağında davacının imzası yok.
• Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nin (SBM) kaza tespit tutanağı uygulamasındaki kayıt ile 20.05.2010 tarihli tutanak, sürücüler ve kazanın oluş şekli bakımından uyumlu değil.
• Hasar dosyasındaki fotoğraflarda yalnız karşı araç görülüyor; davacının aracının hasarlı hâline ait fotoğraf yok.
• Kayıt oluşturulmadan önce davacıya bildirim yapıldığını ispatlayan bir belge dosyada yok.

Mahkeme, tutanakta davacının imzası bulunmadığı, aracın "şüpheli kazaya" karıştığı ve davacının bu kazadan bilgisi olup olmadığının "ispata muhtaç" olduğu gerekçesiyle davayı kabul etti; SİSBİS kaydının olmadığının tespitine ve kayıtların düzeltilmesine karar verdi. Bu karar kesin olarak verilmişti.

"Sonuca etkili olmamak üzere" bozma ne anlama geliyor?

Kesin olarak verilen bu karar, Adalet Bakanlığının talebiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 363/1 maddesine dayalı "kanun yararına temyiz" yoluyla Yargıtay'a taşındı. Yargıtay talebi kabul etti ve görevsizlik kararı verilmesi gerekirken esasa girilmesini "usul ve yasaya aykırı" buldu. Aynı maddenin 2. fıkrasına göre bu bozma "kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz"; 3. fıkraya göre bozma kararı Bakanlıkça Resmî Gazete'de yayımlanır. Yani kaydın olmadığını tespit edip düzeltilmesine karar veren Yargıtay değil, ilk derece mahkemesi; o hüküm yerinde kalıyor. Yargıtay yalnız davanın yanlış mahkemede görüldüğünü tespit etti.

Yargıtay davacıyı neden "tüketici" saydı?

Kanun tüketiciyi "Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi" olarak tanımlıyor. Kararda bu tanım, dosyadaki şu bulgularla uygulandı:

Karar bu koşullardaki bir araç sahibi için kurulmuş; tacir ya da ticari araç sahibi bir davacıya değinmiyor.

SİSBİS kaydı hangi kurala dayanıyor?

Yargıtay'a göre SİSBİS veri tabanı, 30 Nisan 2011 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Yanlış Sigorta Uygulamalarının Tespiti, Bildirimi, Kaydı ve Bu Uygulamalarla Mücadele Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik gereğince oluşturuldu. Yönetmeliğin güncel metnindeki 11. madde şöyle: "Sigorta şirketleri yanlış sigorta uygulaması şüphesi nedeniyle tazminat talebini reddettiklerinde durumu ilgiliye yazılı olarak bildirmek ve Merkezde bu amaçla hazırlanan veri tabanına işlemek zorundadırlar." 13. maddeye göre şirketler "iş kabullerinde ve her türlü risk değerlendirmelerinde" bu veri tabanındaki bilgileri dikkate alıyor. Kararda aktarılan bilirkişi raporu ve ilk derece hükmü, davacı hakkındaki kaydı Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nde (SBM) oluşturulan SİSBİS kaydı olarak anıyor.

Benzer durumdaki araç sahibi için karar ne söylüyor?

Kararın ve yönetmeliğin söylediği iki somut nokta var. Birincisi, yönetmelik şirkete, tazminat talebini bu şüpheyle reddettiğinde ilgiliye yazılı bildirim yükümlülüğü getiriyor; bu dosyada bilirkişi, kayıttan önce davacıya bildirim yapıldığını gösteren belge bulunmadığını tespit etti. İkincisi, Yargıtay'a göre tacir olmayan ve aracı ticari nitelikte olmayan kişinin kendi trafik sigortacısına açtığı kayıt silme davasında görevli mahkeme tüketici mahkemesi.

Hasar dosyalarına ilişkin kaza tespit tutanakları, SEDDK'nın 5 Ekim 2026 tarihli duyurusuna göre e-Devlet'teki "Özel Sigortalarım" sayfasından erişilebilecek bilgiler arasında; ayrıntısını ayrı bir haberde aktarmıştık. Duyuru SİSBİS kaydından söz etmiyor.

Sıkça sorulan sorular

Yargıtay SİSBİS kaydını sildi mi? Hayır. Kaydın olmadığını tespit eden ve düzeltilmesine karar veren ilk derece mahkemesi. Yargıtay kararı görev yönünden ve "sonuca etkili olmamak üzere" bozdu; o hüküm yerinde kalıyor.

Karar ne zaman verildi? 30 Mart 2026'da, oy birliğiyle (E. 2025/12146, K. 2026/3403). Resmî Gazete'de 23 Ekim 2026'da, 33409 sayılı nüshada yayımlandı.

SİSBİS nedir? Sigorta Suistimalleri Bilgi Paylaşım Sistemi; kararda aktarılan bilirkişi raporunda ve ilk derece hükmünde Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nde (SBM) oluşturulan kayıt olarak geçiyor. Yönetmeliğe göre şirketler iş kabulünde bu veri tabanındaki bilgileri dikkate alıyor.

Her sürücü tüketici sayılır mı? Karar genel bir kural koymuyor. Bu dosyada davacı aracın sahibiydi ve davayı kendi trafik sigortacısına açmıştı; davacının tacir olmaması, taraflar arasında ticari alım-satım bulunmaması ve aracın ticari araç olmaması esas alındı.

Görseller: Aytuncrahim / Wikimedia Commons (CC0).