Volkswagen, Almanya'da Çeşitli Toplu Sözleşmeleri Yıl Sonu İtibarıyla Feshetti

Volkswagen AG, Almanya'daki çeşitli toplu iş sözleşmelerini 31 Aralık 2026 itibarıyla feshettiğini 30 Eylül'de açıkladı ve IG Metall sendikasının yüzde 5 ücret artışı talebini reddetti. Şirketin resmî açıklamasına göre sözleşmeler yasa gereği uygulanmaya devam ediyor, çalışanlar için şimdilik hiçbir şey değişmiyor ve Gelecek Toplu Sözleşmesi'ndeki (Zukunftstarifvertrag) istihdam güvencesi feshin dışında tutuldu. IG Metall ise kararı "çalışanlara yönelik çirkin bir faul" diye niteledi. Taraflar Ekim'in ikinci yarısında yeniden görüşecek.

Volkswagen tam olarak ne açıkladı?

Volkswagen AG, 30 Eylül'de Hannover'de IG Metall ile ilk revizyon görüşmesini yaptı ve aynı gün çeşitli toplu sözleşmeleri, fesih süresine uyarak 31 Aralık 2026 itibarıyla feshetti. Şirkete göre maliyet baskısı nedeniyle bu sözleşmelerdeki bazı kuralların değişmesi gerekiyor ve fesih "müzakere alanı açıyor".

Görüşmenin dayanağı, Gelecek Toplu Sözleşmesi'ndeki revizyon maddesi. 84/2026 numaralı bültene göre bu madde, 1 Ocak 2025 tarihli anlaşmanın temel varsayımları ya da ekonomik koşulları önemli ölçüde değiştiğinde işletilebiliyor. Maddeyi önce IG Metall, ardından Volkswagen AG işletti. Şirket, hedefinin kararlaştırılmış önlemleri uygulamak ve "sosyal açıdan sorumlu" personel azaltımının diğer tüm seçeneklerini sonuna kadar kullanmak olduğunu söylüyor; yöntem bültende yer almıyor.

Volkswagen AG bünyesinde Volkswagen binek otomobil markası, Volkswagen Ticari Araçlar, Volkswagen Group Components ve grup birimleri yer alıyor.

Çalışanlar için şimdi ne değişiyor?

Volkswagen'e göre şimdilik hiçbir şey değişmiyor. Şirket, Alman hukukundaki "Nachwirkung" (sonraki etki) kuralı gereği feshedilen sözleşmelerin IG Metall ile yeni düzenleme yapılana kadar uygulanmaya devam edeceğini söylüyor. Gelecek Toplu Sözleşmesi ve içindeki istihdam güvencesi, şirketin ifadesiyle "açıkça" fesih kapsamı dışında.

IG Metall'in açıklaması tabloyu farklı okuyor. Sendika, fesihlerin 1 Ocak 2027'de geçerlilik kazanacağını, feshin tüm kuralların hemen ortadan kalkması anlamına gelmediğini ama sonraki etkinin kısmen farklı işlediğini yazıyor. Sendikaya göre yönetim isteğini kabul ettirirse çalışanlar bunu Ocak 2027'den itibaren gelirlerinde hissedecek.

Hangi sözleşmeler feshedildi?

Volkswagen'in bülteni sözleşmeleri tek tek saymıyor. IG Metall Niedersachsen ve Sachsen-Anhalt bölgesinin yayımladığı liste şöyle:

Sendikaya göre genel çalışma koşulları sözleşmesi çalışma süresini, 30 günlük yıllık izni ve yaşlanan ya da sağlık nedeniyle işini yapamayan çalışanların korunmasını düzenliyor. Sendika, eğitim sözleşmesindeki maddelerin feshiyle eğitimini tamamlayanların kadroya alınmasının da tartışmaya açıldığını söylüyor.

2024'teki anlaşma neyi getirmişti?

Volkswagen'in 20 Aralık 2024 tarihli bültenine göre şirket, IG Metall ve işçi temsilcileriyle "Zukunft Volkswagen" adlı anlaşmaya varmıştı. Anlaşma, işgücü maliyetlerinin yılda 1,5 milyar euro azaltılmasını ve Almanya'daki tesislerde 2030'a kadar 35.000'den fazla kişilik "sosyal açıdan sorumlu" personel azaltımını öngörüyor; çalışanlara da 2030 sonuna kadar istihdam güvencesi veriyor. Şirketin bu müzakerelerdeki baş müzakerecisi de Arne Meiswinkel'di.

Volkswagen bu kararı neden aldı?

Volkswagen markasının insan kaynaklarından sorumlu yönetim kurulu üyesi Meiswinkel bültende şunu söyledi (Almancadan çeviri): "Otomotiv endüstrisi ve dolayısıyla Volkswagen için ekonomik ortam son 18 ayda ciddi biçimde ağırlaştı. Bu piyasa değişiklikleri yapısal ve derin." Meiswinkel, Çinli üreticilerin uygun fiyatlı ihracatla Avrupa'ya yöneldiğini, bunun fiyat ve rekabet baskısını "muazzam" artırdığını ve Gelecek Planı'ndaki (Group Target Picture 2030) önlemlerin hızla uygulanması gerektiğini ekledi. Volkswagen Grubu Denetim Kurulu'nun 3 Eylül'de onayladığı bu planı ayrı bir haberde ele almıştık.

Şirket aynı gerekçeyle yüzde 5 ücret artışı talebinin "şirketin ve sektörün mevcut durumuna uymadığını" ve maliyetlerin rekabetçi bir seviyeye indirilmesi gerektiğini söylüyor.

IG Metall ne diyor?

Sendika, çalışanların 2024 anlaşmasıyla zaten önemli kesintileri kabul ettiğini ve o anlaşmadaki düzenlemelerin "değişmeden geçerli" olduğunu savunuyor. IG Metall'e göre Volkswagen görüşmede, 2024'te söz verilen yeni model ve fabrika yatırımlarını yapıp yapamayacağı konusunda ciddi şüphe bildirdi. İstihdam güvencesinin fesih dışında kaldığını sendika da teyit ediyor ve bu güvencenin 2030 sonundan önce feshedilemeyeceğini ekliyor.

IG Metall'in baş müzakerecisi Thorsten Gröger (Almancadan çeviri): "Bu, çalışanlara yönelik çirkin bir faul ve bir kez daha çalışanların cebine el uzatmaya yönelik utanmazca bir girişim." Volkswagen AG Genel İşyeri Konseyi Başkanı Daniela Cavallo ise "Yılbaşı döneminde sert bir mücadele bekliyorum" dedi.

Sendika, feshedilen sözleşmelerin yeniden yürürlüğe girmesi için 1 Ocak 2027'den itibaren grev yapabilecek durumda olduğunu belirtiyor. Şu an açıklanmış bir grev kararı yok.

Bundan sonra ne olacak?

Sıkça sorulan sorular

Volkswagen Almanya'da işçi mi çıkarıyor? Bu açıklama bir işten çıkarma kararı içermiyor; istihdam güvencesi fesih kapsamı dışında. Volkswagen, personeli "sosyal açıdan sorumlu" yollarla azaltma seçeneklerini sonuna kadar kullanmak istediğini söylüyor ama 30 Eylül açıklamasında yöntem belirtmedi.

Çalışanların ücretleri Ocak'ta düşecek mi? Volkswagen'e göre şimdilik hiçbir şey değişmiyor; sözleşmeler yeni düzenleme yapılana kadar uygulanıyor. IG Metall ise yönetim isteğini kabul ettirirse etkinin Ocak 2027'den itibaren gelirlere yansıyacağını söylüyor. Sonuç Ekim'deki görüşmelere bağlı.

Volkswagen'de grev var mı? Hayır. IG Metall 1 Ocak 2027'den itibaren grev yapabileceğini belirtiyor; şu ana kadar bir grev kararı açıklanmadı.

Görseller: Carsten Steger / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).