Alman Muayene Kuruluşları: Acil Fren ve Şerit Sistemi, Araç Uyarı Vermeden Zayıflayabilir; Muayeneye İşlev Sınaması İstiyorlar

Almanya'da araç muayenesi hizmeti veren kuruluşlar (TÜV şirketleri, DEKRA, GTÜ, KÜS ve diğerleri), FSD şirketi ve TÜV-Verband birliğiyle 28 Ekim 2026'da yayımladıkları çalışmada, acil fren ve şerit sistemlerinin araç hata göstermeden zayıflayabileceğini savunuyor ve Almanya'nın genel muayenesine (HU) gerçek işlev sınaması eklenmesini istiyor. Bu bir talep; yürürlükte bir kural ya da AB kararı değil. Çalışma ve TÜV SÜD bülteni talebin muhatabını adıyla yazmıyor; istenen, muayene kapsamının genişlemesi, tip onayında sınanabilirlik ve araç verisine ayrımsız erişim. Çalışma, bu hataların sahadaki sıklığının bilinmediğini de yazıyor.

Çalışma neyi öne sürüyor?

TÜV SÜD'ün 28 Ekim tarihli bülteni ana sonucu şöyle veriyor (çeviri bizim): Güvenlikle ilgili işlev kayıpları, aracın kendi hata denetimi bir hata bildirmeden ya da sürücüyü uyarmadan ortaya çıkabilir.

Bültene göre kritik olan, sapmanın bu denetimin tolerans sınırı içinde kalması. 23 sayfalık çalışma ön cam değişiminde riski camın ya da kameranın yanlış takılması, kalibrasyonun hatalı yapılması ya da atlanması olarak anlatıyor. Kaza ve park sürtmesinde sensör açısının oynamasını ise özellikle radarlar için yazıyor (s. 11).

Sahada kaç araçta görüldüğü biliniyor mu?

Çalışmaya göre hayır. Kendi cümlesi (s. 12): "Art und Häufigkeit der Fehler von ADAS im Feld können heute nicht direkt abgeleitet werden, da Studien mit diesem Fokus nicht vorhanden oder nicht zugänglich sind." Çevirimiz: Sürüş destek sistemlerinin sahadaki hatalarının türü ve sıklığı bugün doğrudan çıkarılamıyor, çünkü bu odakta çalışma yok ya da erişilemiyor. Yazarlar yine de kayda değer sayıda sistemde hata olabileceğini savunuyor, gerçek araçlarda saha incelemesi öneriyor ve maliyet-fayda analizini o verilerin sonrasına bırakıyor (s. 17).

Çalışmadaki rakamlar neyi ölçüyor?

Aşağıdaki rakamların hiçbiri sahadaki hata oranı değil. Çalışma bunları başka kaynaklardan derliyor (s. 11-12); asıl kaynakların anlatımı ayrışıyor.

DEKRA'nın denemesinde ne oldu?

Çalışmayı yazan kuruluşlardan DEKRA, 20 Eylül 2023 tarihli bülteninde üç deneme aracının ön kamerasını, aracın hata bildirmeyeceği eşiğin altında kasıtlı olarak oynattığını anlatıyor. Kamera doğru ayarlıyken üç araç da uyarıp hedefin önünde durmuştu. Bülten marka, model ve oynatma miktarını vermiyor.

Bu, üç araçlık ve kasıtlı oynatmalı bir denemedir; trafikteki araçların ne kadarında böyle bir sapma olduğunu göstermez.

Muayene kuruluşları tam olarak ne istiyor?

Almanya'da bu sistemlere muayenede bugün görsel kontrol, kontrol lambası ve elektronik arıza kaydıyla bakılıyor (s. 15). Kuruluşlar, sistemin gerçekten çalışıp çalışmadığını gösteren sınamanın eklenmesini istiyor. Yöntem olarak tek tek sensör denetimi ile makaralı test düzeneğinde ya da muayene sürüşünde hedeflerle senaryo sınaması sayılıyor (s. 16).

TÜV SÜD bu yöntemlerin geliştirilme ve deneme aşamasında olduğunu yazıyor. Talep yeni değil: DEKRA 2023 bülteninde sensörlerin muayenede denetlenmesini istemiş, böyle yöntemler üzerinde çalıştığını yazmıştı.

Türkiye'nin muayene tablosunda sürücü destek sistemleri geçiyor mu?

Evet, iki satırda. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın 1 Haziran 2026'dan itibaren uygulanan Kusurlar Tablosu şöyle yazıyor:

Tabloda "kalibrasyon" kelimesi yer almıyor; tablo kusurun adını ve grubunu veriyor, istasyonda nasıl sınandığını anlatmıyor. Alman çalışmasının metninde de Türkiye geçmiyor. Yönergeye göre hafif kusur yeniden muayene gerektirmiyor; ağır kusur tamir gerektiriyor. Ayrıntısı muayene rehberimizde.

Renault'nun Clio kitabı ön cam değişimi ve darbe için ne yazıyor?

Renault'nun Clio Türkçe kullanım kitabı (Aralık 2022 baskısı), güvenli mesafe uyarısı ve aktif acil durum frenlemesi sayfalarında (2.70, 2.85) şöyle diyor: "Darbe durumunda, radar ve/veya kamera hizalaması değişebilir ve bu nedenle çalışması da etkilenebilir. İşlevi devre dışı bırakınız ve bir Marka Yetkili Servisi'ne başvurunuz."

Aynı sayfalar, kamera ya da radar alanındaki ön cam değişikliklerinin uzman kişilerce yapılmasını istiyor ve sisteme müdahale yetkisini yalnız marka yetkilisine veriyor. Kitap bu cümlelerde kalibrasyon kelimesini kullanmıyor ve cümleler yalnız bu kitabın Clio'suna ait; başka modelde o aracın kendi kitabı esas.

Sık sorulan sorular

Ek sınama kaça mal olur, ne zaman başlar? Bülten ve 23 sayfalık çalışma ücret, süre ya da takvim vermiyor.

Uyarı lambası sönükse sistem sağlam mı demektir? TÜV SÜD'den Jürgen Wolz'a göre hata denetiminin temiz çıkması, her durumda tam güvenli işlev anlamına gelmiyor.

27 Ekim'deki ADAC testiyle aynı konu mu? Hayır. ADAC'ın gece testi sistemlerin reflektörlü kıyafetli yayayı tanımasını sınıyordu; bu çalışma sensör ayarı, onarım ve yaşlanma gibi nedenlerle oluşan işlev kaybını anlatıyor.

Görseller: Hella Gutmann (kalibrasyon düzeneği, temsilî).