Okul Servisinde Veli Neyi Sorgulamalı? 2026-2027 Kontrol Listesi

Türkiye'de Eylül ayıyla birlikte milyonlarca öğrenci okul servisine biniyor; velilerin çoğu ise bindiği aracın hangi yasal şartları taşıması gerektiğini bilmiyor. Okul Servis Araçları Yönetmeliği (Resmî Gazete, 25/10/2017 tarih ve 30221 sayı), araç yaşından şoförün adli sicil kaydına kadar somut şartlar koyuyor. 2026-2027 eğitim yılı 14 Eylül 2026 Pazartesi başlıyor; bu yazı servise binmeden önce velinin sorması gereken soruları ve yönetmeliğin bugün fiilen nasıl uygulandığını (bazı maddeler mahkeme kararıyla askıya alınmış durumda) özetliyor.

Okul servis aracının yaşı kaç olabilir?

Yönetmeliğin 4'üncü maddesine göre genel kural, aracın imal tarihinden sonraki ilk takvim yılı esas alınarak 12 yaşından büyük olmaması. Ancak araç tedarikindeki sıkıntılar nedeniyle İçişleri Bakanlığı bu sınırı geçici olarak gevşetti: muayeneden geçmiş olmak kaydıyla 15 yaşına kadar olan araçlar da servis olarak çalışabiliyor. Bu istisna önce 1 Temmuz 2025'e, sonra İçişleri Bakanlığı'nın 28 Mayıs 2025 tarihli yazısıyla 1 Temmuz 2026'ya, en son 5 Haziran 2026 tarihli bakanlık yazısıyla 1 Temmuz 2027'ye kadar uzatıldı.

Araçta hangi donanımlar zorunlu?

Yönetmeliğin 4'üncü maddesi servis aracında bulunması gereken donanımı tek tek sayıyor. Aşağıdaki tabloda en sık sorulanlar var; hepsi periyodik muayenede denetleniyor.

Bazı donanımlarda hâlâ süren bir geçiş dönemi var ve bu, velinin en çok yanıldığı nokta. Yönetmeliğin Geçici 2'nci maddesine göre iç ve dış kamera ile kayıt cihazı ve tip onaylı şeffaf cam şartları, 2017 ve öncesi model araçlarda 1 Mart 2025'ten sonraki ilk periyodik muayeneden itibaren aranıyor; yani bu ikisi bugün bütün servis araçlarında zorunlu. Buna karşılık her öğrenci için üç nokta emniyet kemeri ve her koltukta oturmaya duyarlı sensörlü sistem şartlarında muafiyet sürüyor: 2015 ve öncesi model araçlar için 1 Temmuz 2027, 2016 model için 1 Temmuz 2028, 2017 model için 1 Temmuz 2029 tarihinden sonraki ilk muayeneye kadar bu iki donanım aranmıyor. Pratikte şu demek: eski model bir serviste üç nokta emniyet kemeri bulunmaması bugün itibarıyla tek başına kural ihlali sayılmıyor. Kemer varsa çalışıyor mu diye bakın, yoksa aracın model yılını sorun.

Rehber personel her serviste zorunlu mu?

Kağıt üzerinde evet: yönetmeliğin 5'inci maddesi, okul öncesi ve ilköğretim öğrencisi taşıyan serviste rehber personel bulundurmayı taşımacıya yüklüyor. Ancak yürütmesi durdurulan şey maddenin tamamı değil, yalnızca rehber personelle ilgili bent (5/2-b): Danıştay 8. Dairesi'nin 2/2/2022 tarihli, E.:2021/5662 sayılı kararıyla bu bendin yürütmesi durduruldu — yani rehber personel zorunluluğu şu an fiilen askıda, maddenin sigorta ve izin belgesi gibi diğer yükümlülükleri yürürlükte. Veli yine de okul yönetiminden serviste rehber personel olup olmadığını sorabilir; çoğu taşımacı, karardan bağımsız olarak bu uygulamayı sürdürüyor.

Şoförün hangi belgeleri olmalı?

Yönetmeliğin 9'uncu maddesine göre servis şoförü 26-66 yaş aralığında olmalı; D sınıfı sürücü belgesinde en az iki, D1 sınıfında en az beş yıllık deneyimi bulunmalı (B sınıfında geçirilen sürenin D için en fazla 1 yılı, D1 için en fazla 3 yılı bu süreye sayılabiliyor). Ayrıca Yurtiçi Yolcu Taşımacılığı Sürücü Mesleki Yeterlilik Belgesi ve 5544 sayılı Kanun kapsamında mesleki yeterlilik belgesi taşımalı. Her yıl aile hekiminden servis şoförlüğüne uygunluk raporu, her 5 yılda bir psikoteknik rapor almak zorunda. Cinsel suçlar, kasten öldürme, hırsızlık, dolandırıcılık gibi belirli suçlardan mahkumiyeti bulunanlar ile son 5 yılda alkollü araç kullanma veya hız ihlali nedeniyle birden fazla kez ehliyeti geri alınanlar şoför olamıyor. Rehber personel için de benzer adli sicil ve sağlık raporu şartları geçerli; ek olarak sarı, reflektörlü, üzerinde "REHBER" yazan bir yelek giymeleri zorunlu.

Veli hangi belgeyi isteyebilir, şikayeti nereye yapar?

Yönetmeliğin 6'ncı maddesi gereği okul yönetimi, servis araçlarına ve çalışan personele ait belge ve kayıtları tutmakla yükümlü; veli bu kayıtların (özel izin belgesi, şoför/rehber sertifikası) varlığını okul yönetiminden sorabilir. Şikayet mercii, yönetmeliğin 7'nci maddesine göre mülki idare amirliği (kaymakamlık/valilik); servis ücreti anlaşmazlıklarında bazı büyükşehirlerde belediyelerin UKOME hattı da devreye giriyor. Genel şikayet kanalı olarak CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi) de kullanılabilir.

Sık Sorulan Sorular

2026-2027 eğitim yılı ne zaman başlıyor? MEB takvimine göre birinci dönem 14 Eylül 2026 Pazartesi günü başlıyor; okul öncesi ve 1'inci sınıf öğrencileri için uyum eğitimleri 7-11 Eylül 2026 tarihleri arasında yapılacak.

Servis aracı 12 yaşından büyükse yasal mı? Kural olarak hayır; ama 1 Temmuz 2027'ye kadar geçerli geçici düzenlemeyle, muayeneden geçmiş olmak kaydıyla 15 yaşına kadar olan araçlara izin veriliyor.

Emniyet kemeri olmayan serviste çocuğum güvende mi? Yönetmelik her öğrenci için üç nokta emniyet kemeri şartı koyuyor; ancak yukarıdaki geçiş dönemi nedeniyle 2017 ve öncesi model araçlarda bu şart henüz aranmıyor. Kemer takılıysa çalışır durumda olmalı.

Rehber personeli olmayan servise itiraz edebilir miyim? Bu şart Danıştay kararıyla fiilen askıda; itiraz hakkınız var ama yasal zorunluluk şu an uygulanmıyor.

Servis şoförünün sabıka kaydı olup olmadığını nasıl öğrenirim? Bunu doğrudan sorgulama hakkınız yok; ancak okul yönetimi, şoförün yönetmelikte sayılan şartları taşıdığına dair belgeleri tutmak ve talep halinde denetim yapan makamlara iletmekle yükümlü.

Görseller: ccarlstead / Wikimedia Commons (CC BY 2.0).