AB'nin Sanayi Yasası Taslağı Türk Otomotivini Nasıl Etkiler?

AB Komisyonu'nun 4 Mart 2026'da açıkladığı "Industrial Accelerator Act" (Sanayi Hızlandırma Yasası) taslağı, elektrikli araçların devlet desteği alabilmesi ve 2029'dan itibaren kamu ihalelerine girebilmesi için bileşenlerinin (pil hariç) en az yüzde 70'inin AB kaynaklı olmasını şart koşuyor. Bu şart, ilk bakışta "her aracın serbestçe satılabilmesi için genel bir AB menşe zorunluluğu" gibi algılanabiliyor — oysa kapsam daha dar: yalnızca devlet teşviki alan veya kamuya satılan elektrikli araçları ilgilendiriyor. Türkiye ise bu taslakta zaten yer alan bir "eşdeğer statü" hükmüne sahip; Ticaret Bakanlığı'nın Brüksel'deki talebi bu statünün korunması ve güçlendirilmesi yönünde — taslaktan tamamen dışlanmış değil.

Industrial Accelerator Act tam olarak ne öngörüyor?

CLEPA ve EUROMETAL'in doğrudan yayımladığı analizlere göre taslak üç kademeli bir "Avrupa aracı" tanımı getiriyor: araçların AB içinde monte edilmesi, bileşenlerin (pil hariç) en az yüzde 70'inin AB kaynaklı olması ve kritik bileşenlerde yayımdan üç yıl sonra devreye girecek ayrı bir yüzde 50 eşiği. Şart, öncelikle devlet destekli elektrikli, hibrit ve yakıt hücreli araç alım programlarını ve kamu kurumlarının araç alımlarını kapsıyor.

Yüzde 70 şartı hangi araçlar için, hangi durumda geçerli?

Bu, konunun en çok karıştırılan noktası. Şart, showroom'da satılan her elektrikli veya benzinli aracı kapsamıyor; yalnızca (1) devlet teşviki veya sübvansiyon programından yararlanan elektrikli, hibrit ve yakıt hücreli araçları ve (2) 2029'dan itibaren kamu kurumlarının satın aldığı veya kiraladığı araçları ilgilendiriyor. EUROMETAL'in aktardığına göre yerel içerik kuralının 2027 ortasında yürürlüğe girmesi hedefleniyor; kritik bileşenlerdeki yüzde 50 eşiği ise üç yıl sonra devreye girecek. İçten yanmalı motorlu araçların genel piyasa satışı bu düzenlemenin kapsamı dışında.

Türkiye taslakta gerçekten dışlanıyor mu?

Hayır. Ticaret Bakanlığı'nın resmi basın bildirisine göre taslak metninde Türkiye için zaten bir "eşdeğer statü" hükmü bulunuyor; Ankara'nın Brüksel'deki talebi bu statünün "korunması" — yani mevcut bir kazanımın kalıcılaştırılması ve genişletilmesi. Bakan Ömer Bolat, 16-17 Temmuz'da Avrupa Komisyonu üyeleri Maroš Šefčovič, Valdis Dombrovskis ve Marta Kos ile görüştü; görüşmelerde Türkiye'nin Gümrük Birliği temelli entegrasyonunun "Made in EU" yaklaşımında tam ve koşulsuz tanınması istendi. Bolat ayrıca Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği (ACEA) temsilcileriyle de bir araya geldi; Anadolu Ajansı'na göre Avrupalı üreticilerin de bu konuda görüş birliğinde olduğunu aktardı.

Sektör ve hükümet Brüksel'de ne yaptı?

Bakan Bolat'ın 16-17 Temmuz temaslarının ardından Otomotiv Sanayii Derneği (OSD), Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) ve Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği (TAYSAD), 22 Temmuz'da başlayan üç günlük bir Brüksel programında AB kurumları ve büyükelçilerle 12 ayrı toplantı gerçekleştirdi. Otoaktuel'in haberine göre Avrupalı üreticiler son 20 yılda Türkiye'ye 20 milyar Euro'nun üzerinde yatırım yaptı ve Türk tedarik sanayii Avrupa'ya yüzde 4-9 arasında maliyet avantajı sağlıyor. OSD Başkanı Cengiz Eroldu ise Log.com.tr'ye taslağın "kendi içinde tutarsız" olduğunu ve Türkiye'nin hafif ticari araç ile otobüs üretiminde Avrupa'nın en büyük üreticisi konumunda olduğunu, bu 30-40 yıllık entegrasyonun gözetilmesi gerektiğini söyledi.

Bu gelişme ne zaman ve nasıl etki eder?

Taslak henüz AB Parlamentosu ve Konseyi'nde görüşme sürecinde; EUROMETAL'e göre EV yerel içerik kuralının 2027 ortasında, kamu ihalesi şartının ise 2029'dan itibaren yürürlüğe girmesi öngörülüyor. Türkiye'nin eşdeğer statüsü taslakta korunursa, Türkiye'de üretilen elektrikli araç bileşenleri bu hesaplamada AB kaynaklı sayılmaya devam edebilir. Statü daraltılır veya kaldırılırsa, Türkiye'de üretim yapan üreticilerin AB'ye yönelik elektrikli araç ihracatı, devlet destekli satış kanallarında ve kamu ihalelerinde dezavantajlı hale gelebilir. Bugün itibarıyla bu ihtimallerden hangisinin gerçekleşeceği belli değil; sonuç, AB Parlamentosu ve Konseyi'ndeki müzakerelere bağlı — bu yüzden "Türkiye dışlanıyor" değil, "Türkiye'nin mevcut ayrıcalığı masada" demek daha doğru bir çerçeve.

Sık Sorulan Sorular

Industrial Accelerator Act nedir? AB Komisyonu'nun 4 Mart 2026'da açıkladığı, AB sanayisini güçlendirmeyi amaçlayan taslak düzenleme. Otomotivde elektrikli araçlara yönelik AB-içerik şartları içeriyor.

Yüzde 70 şartı bütün araçlar için mi geçerli? Hayır. Yalnızca devlet destekli veya sübvansiyonlu elektrikli, hibrit ve yakıt hücreli araçları ve 2029'dan itibaren kamu kurumu alımlarını kapsıyor; genel piyasa satışı için bir zorunluluk değil.

Türkiye taslaktan tamamen dışlanıyor mu? Hayır. Taslakta Türkiye için zaten bir "eşdeğer statü" hükmü var; Ankara bu statünün korunmasını ve güçlendirilmesini talep ediyor, sıfırdan bir kabul değil.

Bu düzenleme ne zaman yürürlüğe girecek? EV yerel içerik kuralının 2027 ortasında, kamu ihalesi şartının 2029'dan itibaren devreye girmesi öngörülüyor; taslak henüz AB Parlamentosu ve Konseyi'nde görüşülüyor.

Bu gelişme Türkiye'de üretilen araçların fiyatını bugünden etkiler mi? Hayır. Etkisi, Türkiye'nin eşdeğer statüsünün taslakta ne şekilde sonuçlanacağına bağlı ve bu henüz belirsiz.